Polonya Pipo Markaları Dizini

Polonya Pipo Markaları Dizini, ülkede kurulmuş ya da Polonyalı yapımcılar tarafından yürütülen pipo markalarını alfabetik sırayla toplayan bir listedir. Polonya pipoculuğunun ağırlık merkezi, güneydoğudaki Przemyśl kentidir; kayıtlarda bu gelenek yaklaşık yüz yıl öncesine, Wincenty Swoboda'nın başlattığı işe bağlanır. Walat kardeşlerin atölyesinden yetişen ustalar zinciri, bugünkü tek kişilik atölyelere kadar uzanır ve aşağıdaki girdilerin bir bölümü bu soyağacına bağlanabilir. Kayıtlarda ayrıntılı bilgi bulunmayan markalar da adlarıyla listeye alınmıştır. Listede yer alan Swiss Pipe, Polonya kökenli değildir; marka kataloglarındaki sıralama nedeniyle bu derlemeye girmiştir ve girdisinde ayrıca belirtilmiştir.

Markalar

• B&B — Artur ve Mariusz Bednarczyk'in 1996'dan beri yürüttüğü, merkezi Przemyśl yakınlarında bulunan atölyedir. Pipoların yanında sigarillo da yapılır; malzeme olarak funda kökünün (briyar) yanı sıra armut ağacı ile başka ağaç ve çalı türleri kullanılır. Üretim aşamalarının çoğu makineye bırakılmaz, bu yüzden hiçbir parça bir diğerinin tıpatıp aynısı olmaz. Yüzey işleminde doğal ahşap boyaları ve mumlar tercih edilir; atölye kendisini Przemyśl'in yaklaşık yüz yıllık pipo yapım geleneğinin sürdürücüsü sayar.

• Dominik Pipes — Dominik Kobryń imzasını taşır. Kobryń'in pipoyla ilk teması 1993'te bir bit pazarında satın aldığı parçayla olmuş, kendi ilk piposunu ise Aralık 2016'da bitirmiştir. Ustası olarak Wojtek Pastuch'u anar. Briyarını Mimmo Romeo'dan temin eder; ağızlıklarını başlıca ebonit ve Cumberland çubuklardan, zaman zaman da akrilikten elde biçimlendirir. Teknik yönü sağlam, birbirinin benzeri olmayan tek parçalara yoğunlaşır.

• Filar — Ryszard Filar, Polonya pipoculuğunun kıdemli ustalarından sayılır. Mesleğe Walat kardeşlerin atölyesinde başlamış, burada Ryszard Kulpiński ile birlikte çalışmıştır. Ludwik Walat'ın ölümünün ardından ikili 1981'de kendi firmalarını kurmuş, 1983'te ayrılarak yollarına tek başlarına devam etmiştir; iki atölye Przemyśl'de aynı sokakta bulunur. Filar serbest biçimlerden çok klasik esintili biçimleri yeğler; düz ya da bütünüyle veya kısmen kabartmalı (rustikasyon) yüzeylerle, küçük seriler hâlinde üretir. Pipolarını daire içine alınmış "F" harfiyle damgalar.

• JSG — Pipolarını "JSG" harfleriyle imzalayan bir Polonyalı yapımcıya aittir. Yapımcı kendini deneyimli bir usta değil, yolun başındaki biri olarak tanıtır; briyarın damarına duyduğu ilgiyi ve el işine yönelten iç dürtüyü öne çıkarır, her yeni pipoda bir öncekinden daha iyi bir sonuca vardığını belirtir. Yapımın yanı sıra onarım da üstlenir ve kurtarılma ihtimali bulunduğu sürece en zor işlere girişmekten kaçınmaz.

• Parol — Marek Parol, 1991-1992'den bu yana Przemyśl'de kil pipo pişiren, bu unutulmuş zanaatı ikinci uğraşı olarak yeniden canlandırmış bir yapımcıdır. Pişirildiğinde kızılımsı bir ton alan bir kil türü kullanır. Ürün yelpazesinde, Fransa'nın Givet kentindeki Gambier fabrikasından kurtarabildiği eski kalıplardan yeniden çıkardığı tarihî biçimler ("Reprints") ile figürlü ve güncel tanınmış kişilerin portrelerini taşıyan kendi modelleri yer alır. Bir süre Ryszard Filar'ın yanında çalışmıştır; klasik ahşap biçimleri kile uyarladığı pipolar en dikkat çekici işleri arasında anılır. Bu pipolarda çanak çift cidarlıdır ve serin bir duman verdiği belirtilir.

• Rogrus — Varşova'da çalışan Robert Gruszczyński'nin imzasıdır. Güzel sanatlar mezunu olan yapımcı, farklı dönemlerde heykeltıraş, ressam ve antika heykel ile mobilya restoratörü olarak çalışmıştır. Briyarın yanı sıra taş ve kille de çalışır; yontulmuş ve serbest biçimlerde, süslemesi yoğun ve kurgusu ölçülü kompozisyonlar üretir. Esin kaynakları arasında Kent Rasmussen ve Hiroyuki Tokutomi işleri sayılır. Marka simgesi, daire içinde stilize edilmiş "rg" harfleridir.

• Stokkebye — Tütün tarafıyla tanınan Peter Stokkebye International Ltd.'in pipo kanadını adlandırır; şirketin bağlı olduğu Orlik Tobacco Company, Danimarka'nın en büyük tütün kuruluşu sayılır. Pipoların yapımını 1970'lerden başlayarak Jørgen Larsen üstlenmiştir. Derecelendirmede en üst basamak "AAA" ile gösterilir; damgada "PS" harfleri neredeyse üst üste biner.

• Swiss Pipe — Kökeni 1941'e, Bru-Bu fabrikasından ayrılan bir grup zanaatkârın kurduğu kooperatife dayanır. Marka daha sonra ahşap mobilya ve el sanatları ürünleri yapan Stich şirketine geçmiştir; bu şirket, başta eski parçaların replikaları olmak üzere sınırlı sayıda pipo da üretmiştir. Adının çağrıştırdığı gibi marka İsviçre kökenlidir ve buradaki listeye Polonya bağlantısı nedeniyle değil, katalog sıralaması nedeniyle girmiştir.

• Worobiec — Przemyśl'de kurulmuş bir aile atölyesidir; işi 1954'te Paweł Worobiec başlatmış, 1979'dan sonra oğlu Henryk Worobiec tek başına sürdürmüştür. Henryk Worobiec'in yarım yüzyılı aşan yapımcılığı boyunca aldığı ödüller arasında 1985'te Kielce'de, 1986 ve 1987'de Krakov'da düzenlenen ulusal el sanatları sergilerindeki mansiyonlar ile Polonya Pipo İçicileri Kulüpleri Federasyonu'nun 1989'da verdiği takdir belgesi sayılır.

• Wozniak Pipes — Rafał Woźniak'ın 2014'ten bu yana sürdürdüğü markadır. Başlıca briyar ve ebonit kullanır; zaman zaman bataklık meşesi (bog oak) ile akrilik ağızlıklara da yer verir. Her pipo tek tek, temel el aletleriyle biçimlendirilir. Woźniak çoğunlukla kendi tasarım fikirlerini izler, arada başka yapımcıların biçim anlayışını yorumlamayı dener. Pipolarını "R.Woźniak" imzasıyla işaretler.

• Zembrowski Pipes — Tomasz Zembrowski imzalı pipoların adıdır. Marka üzerine kayıtlarda başka bir ayrıntı yer almaz; belgelenen tek şey yapımcının adı ve markanın varlığıdır.