Peterson Pipolarını Tarihlendirme: Bir Kaba Ölçüt Kılavuzu
Peterson pipolarını tarihlendirme kılavuzu, bir pipoyu kesin yılına değil, yaklaşık bir döneme yerleştirmeyi amaçlayan pratik bir ölçüttür. Dayandığı fikir basittir: İrlanda'nın devlet adı yirminci yüzyıl boyunca birkaç kez değişmiş, Peterson da pipolarına vurduğu menşe damgasını bu değişikliklere göre yenilemiştir. Damgaların yenilenme anları böylece kaba bir takvim oluşturur.
Kılavuzun "kaba ölçüt" olarak anılmasının sebebi, atölyenin eski damga kalıplarını dolaşımdan hemen çekmemesidir. Bir tezgâhta unutulmuş eski kalıp yıllar sonra yeniden kullanılabildiğinden, dönem sınırlarını aşan örneklerle karşılaşmak olağandır. Bu yüzden damga tek başına değil, gümüş bilezik ve harf üslubuyla birlikte okunur.
Dönemler ve menşe damgaları
Şirketin çıkış noktası, Charles Peterson'ın 1865'te Dublin'de açtığı küçük tütüncü dükkânıdır; 1875'te Kapp kardeşlerle kurulan ortaklık Kapp & Peterson adını almış, ünlü System piposu da bu ortaklıktan doğmuştur. Ortaklığın kuruluşundan İrlanda Hür Devleti'nin kurulduğu 1922'ye kadar süren ilk dönemde pipoların çoğunda menşe damgası bulunmaz; damga alışkanlığı ancak Birinci Dünya Savaşı yıllarında, blok harfli "Made in Ireland" biçimiyle yerleşir.
1922 ile 1937 arasında "Irish Free State" damgası kullanılmıştır; bu damga çoğunlukla sap eksenine paralel ya da dik, ağızlığa çok yakın basılır. 1937 sonunda yürürlüğe giren yeni anayasayla ülkenin adı Éire olunca damga da daire düzeninde "Made in Eire" biçimini alır. Savaş yıllarında funda kökü (briyar) tedariki koptuğu için üretim kesintiye uğramış, dolayısıyla bu damganın hangi yıla kadar sürdüğü kesin bilinmez. Savaş sonrasında önce daire, ardından yeniden blok düzenli "Made in Ireland" damgaları görülür. 1949'da cumhuriyetin ilanıyla birlikte, günümüze dek süren "Made in the Republic of Ireland" damgası başlar.
Peterson'ın 1895'te açtığı ve 1950'lerin sonunda kapanan Londra dükkânı ayrı bir damga ailesi doğurmuştur: "Made in England", "Made in London", "London England" ve "Great Britain" gibi ibareler bu üretime aittir.
Gümüş bilezik ve harf üslubu
Gümüş bilezikli örneklerde en güvenilir ipucu, Dublin Ayar Dairesi'nin vurduğu üç işaretli gruptur: oturan Hibernia figürü şehri, arp gümüşün ayarını, harf ise yılı gösterir. Bu tarih, bileziğin ayar dairesine geldiği yıldır; pipoya takılması bir iki yıl sonrasını bulabilir. Dublin'in kuruluşunun bininci yılı dolayısıyla 1988 boyunca, üç kuleli bir kalkandan oluşan dördüncü bir işaret daha vurulmuştur. Kayıtlara göre 1976'da benimsenen uluslararası bir düzenlemeyle, terazi kefeleri arasına yerleştirilmiş "925" rakamından oluşan ayrı bir ayar işareti de kullanıma girmiştir; bu işareti taşıyan örnekler ancak "1976 sonrası" diye anılabilir.
Harf üslubu da ayırt edicidir: erken dönemde "Peterson" yazısındaki P harfinin çatal kuyruklu bir biçimi vardır, 1930'lardan sonra ise el yazısına benzeyen P ile düz blok P birlikte kullanılır. 1970'lerden itibaren üretilen anma pipolarında eski çatal kuyruklu harf yeniden canlandırıldığı için, bu örneklerde gümüş işaretine bakmak zorunludur. Bazı pipolarda görülen yonca, tilki ve taş kule simgeleri ise ayar işareti değil, üreticinin kendi damgalarıdır; aynı şekilde kalkan içine alınmış "K&P" harfleri de yalnızca firmanın baş harfleridir.
Seri adları da kabaca yardımcı olur; örneğin yüzüncü yıl serisi 1975'e, Mark Twain baskıları 1979 sonrasına, Sherlock Holmes serisi 1980'lerin sonuna tarihlenir. Benzer bir damga okuma mantığı Dunhill patent damgaları için de geçerlidir; İrlanda üretiminin genel çerçevesi ise İrlanda pipo markaları dizini maddesinde toplanmıştır.