Zımpara Diskiyle Biçimlendirme (Shaping with a Sanding Disc)

Zımpara diskiyle biçimlendirme, delinmiş funda kökü gövdesinin (stummel) dönen bir aşındırıcı disk üzerinde istenen şekle kavuşturulduğu aşamadır. Pipo yapımının kesici takım kullanılmadan yürütülen bölümüdür: malzeme, kalem darbesiyle değil, ahşabın diske dayandığı süre ve açı ayarlanarak alınır. Aşamanın üretim akışı içindeki yeri için bir pipo nasıl yapılır maddesine bakılabilir.

Disk Düzeni ve Yüzey Hızı

Düzenek basittir: aşındırıcı kâğıt bir metal tablaya yapıştırılır, tabla da bir mile oturur. Atölyelerde iki bağlama biçimi görülür. Birincisinde disk yalnızca bu işe ayrılmış sabit devirli bir motora takılır; ikincisinde tornanın fener miline bağlanır ve böylece devir çalışma sırasında değiştirilebilir. Tezgâh üstü bant-disk kombine makinelerin diski bu iş için elverişsiz sayılır, çünkü tabla ile koruyucu siper gövdeyi serbestçe çevirmeye yetecek boşluk bırakmaz; makinenin öbür yarısı bantlı zımpara maddesinde ele alınır.

Aşındırmanın şiddetini belirleyen ikinci etken, disk yüzeyindeki çizgisel hızın merkezden dışa doğru artmasıdır. Devir sabit kalsa bile çevreye yakın bölge daha çok talaş alır, merkeze yakın bölge daha uysal davranır. Gövdeyi diskin hangi yarıçapına dayamak gerektiği, bu nedenle devir seçimi kadar belirleyicidir.

Diske Göre Duruş

Ustaların çoğunun diskin ön yüzüne dönük çalıştığı belirtilir; tornaya bağlı disk kullananlar ise makinenin düzeni gereği diskin yanında durur. İki duruş arasındaki fark, temas noktasının görülüp görülmemesinde toplanır: yandan çalışıldığında gövdenin diske değdiği yer doğrudan izlenebilir, önden çalışıldığında ise bu nokta çoğunlukla parçanın arkasında kalır. Yerleşmiş bir kural yoktur; seçim makinenin yerleşimine ve alışkanlığa bağlıdır.

Kum Numarası ve Devir

Diskler genellikle üç kum numarası hâlinde sıralanır: 80, 180 ve 400. Mantık her atölyede aynıdır — kaba numara yüksek devirle birlikte kütle almaya, ince numara düşük devirle birlikte hattı oturtmaya ayrılır; çünkü yüksek devirdeki kaba disk saniyeler içinde geri alınamaz bir düzeltme yapar. Kayıtlara geçmiş bir sıralamada 80 numarayla yaklaşık 3700 devirde başlanır, aynı numarayla 1800 devire inilir, sırasıyla 180 ve 400 numaraya geçilir, son adımda 400 numarayla 500 devire kadar yavaşlanır. Bu, kural değil tek bir ustanın çalışma alışkanlığıdır; kademeler ustadan ustaya değişir.

Diskten çıkan yüzey son yüzey sayılmaz. 400 numaradan sonra el zımparası, ardından cilalama gelir; renklendirme boyama maddesinde anlatılır. Biçimlendirmenin delmeden önce yapıldığı ters sıralama ise önce biçim, sonra delme maddesinin konusudur.