Zıvana Tornalama (Turning Tenons)

Zıvana tornalama (turning tenons), ağızlığın (stem) ucundaki silindirik çıkıntının, sapın içine açılmış yuvaya (mortise) oturacak çapa indirilmesi işlemidir. Bitmiş piponun iki parçasını birbirine bağlayan tek yüzey burasıdır; bu yüzden pipo yapımının hata kaldırmayan aşaması sayılır. Zıvana çapında yüzde bir inç düzeyindeki bir sapma bile geçmenin gevşek mi, zorlamalı mı olacağını değiştirir. İşlemin bütünü içindeki yeri için bir pipo nasıl yapılır maddesine bakılabilir.

Tolerans ve Tezgâh

Bu ölçek, ahşap tornasının kadranıyla tutturulacak bir ölçek değildir; iş çoğunlukla metal torna üzerinde yapılır. Metal tornanın getirisi hassasiyetten çok tekrarlanabilirliktir: aynı ayarla işlenen ikinci parça birincisinin ölçüsünü tutar. Küçük atölyelerde yaygın olan Taig Micro Lathe II, üretici ve dağıtıcı belgelerinde 0,0005 inç mertebesinde bir çalışma hassasiyetiyle tanımlanır. Aynı tezgâh atölyede tornada delme işlerinde de kullanıldığından, yuva ile zıvana çoğu zaman tek makinede ve tek eksen anlayışıyla hazırlanır.

Ölçüyü Yuva Belirler

Zıvana için akılda tutulan yaklaşık bir çap bulunsa da nihai ölçü kâğıt üzerinde değil, o piponun kendi yuvasında belirlenir; her funda kökü (briar) bloğu delmeye biraz farklı tepki verir. Deneme, ağızlık tezgâhtan sökülmeden yapılır. Parça bir kez aynadan çıkarıldığında eski eksenine birebir geri oturmaz; yeni eksende yuvarlak bir yüzey elde etmek için hatırı sayılır bir talaş almak gerekir ve hedef çapa yaklaşılmışsa bu pay artık kalmamıştır. Sonuç, eksenden kaçık bir zıvanadır.

Geçmenin ilk montajda sıkı olması istenir, çünkü pipo kullanıldıkça bağlantının bir miktar gevşediği bilinir; gevşemenin nedeni camiada da açıklığa kavuşmuş değildir. Buna karşılık ince saplarda zorlamanın sınırı vardır: fazla sıkı bir zıvanayı yuvaya bastırmak sapı çatlatabilir. Zıvananın ağızlığın kendisinden çıkarılması da zorunlu değildir; ayrı parçadan zıvana için Delrin zıvana kullanımı, sap-ağızlık birleşiminde kullanılan ara parçalar için ağızlık ara katmanları maddelerine bakılabilir.

Kesici, Devir ve Yüzey

Temiz bir yüzey büyük ölçüde kesicinin keskinliğine bağlıdır: kör kalem malzemeyi keserken yırtar ve sonradan zımparayla giderilmesi gereken bir iz bırakır. Yüksek hız çeliği (HSS) kalemle çalışan yapımcıların kalemi her ağızlıkta yeniden biledikleri bildirilir. Devir konusunda tornalama, delmenin tersi yönde davranır; yüksek devirde daha düzgün bir yüzey verir.

Çap iş sürerken kumpasla izlenir. Yaygın uygulama, hedef çapın birkaç binde inç üstünde durup kalan payı ince zımparaya ve ardından balmumuyla yapılan hafif parlatmaya bırakmaktır. Kesici yeterince keskinse bırakılan bu payın küçülebileceği de belirtilir.