Ağızlık İşçiliği (Stem Work)

Ağızlık işçiliği (stem work), dolu bir vulkanit ya da akrilik çubuğun pipoya takılabilir bitmiş bir parçaya dönüştürülmesi işidir. El yapımı pipoda ağızlık, gövdeden bağımsız bir aksesuar değil, hava yolunun ikinci yarısıdır: kesiti, ağza giren ucun (bit) kalınlığı ve içindeki kanalın seyri, çekişi gövdenin oyulma biçimi kadar belirler. Bu yüzden ağızlık yapımı kozmetik değil işlevsel bir aşama sayılır ve atölyelerde çoğunlukla en çok zaman alan bölüm olarak anılır.

Malzeme ve Hammadde Biçimi

Ağızlıklar ya dolu çubuktan (rod stock) elde edilir ya da kalıplanmış ham parçadan işlenir. Vulkanit, yani kükürtle sertleştirilmiş kauçuk (ebonit), dişte yumuşak durduğu için el yapımı pipolarda hâlâ yaygındır; buna karşılık yüzeyi zamanla oksitlenir ve düzenli bakım ister. Akrilik oksitlenmez ve rengini korur, ancak daha sert ve kırılgandır. Malzemelerin ayrıntılı karşılaştırması için ağızlık malzemeleri maddesine bakılabilir.

Zıvananın Elde Edilmesi

Ağızlığı gövdeye oturtan parça, yuvaya (mortise) giren zıvanadır (tenon). Zıvana iki yoldan biriyle elde edilir. Klasik yolda ağızlık metal tornaya bağlanır ve zıvana doğrudan ağızlığın kendi malzemesinden çevrilir. İkinci yolda ağızlığın ucu delinip düzlenir, açılan yuvaya ayrı bir Delrin parça sabitlenir. DuPont'un 1960'ta tanıttığı asetal homopolimer olan Delrin, vulkanit ve akriliğe göre daha tok, daha dirençli ve sürtünmesi düşük bir malzemedir; bu iki özellik, sık takılıp çıkarılan bir birleşme yerinde tercih sebebi olur. Uygulamanın ayrıntıları için Delrin zıvana kullanımı maddesine bakılabilir.

Yapımcıların bir bölümü, gövdesi yeni delinmiş kütüğü zıvana ölçüsü almadan önce bir süre bekletmeyi yeğler. Gerekçe, yuvanın ortam nemine ve sıcaklığına göre hafifçe boyut değiştirmesi, bu oturma tamamlandıktan sonra alınan ölçünün daha kalıcı olmasıdır. Bekleme süresi kişisel bir tercih olup atölyeden atölyeye değişir.