Aristocob

Aristocob, gövdesi metalden dökülmüş, haznesi ise sökülüp atılabilen bir mısır koçanı parçasından oluşan Amerikan yapımı sistem piposudur. Fikir basittir: koçanın hafifliği ve nötr tadı korunurken, çabuk yıpranan koçan hazne dayanıklı bir dış kabuğun içine yerleştirilir. Böylece pipo yıllarca kullanılır, yalnızca içindeki hazne belirli aralıklarla yenilenir.

Şirketin kısa tarihi

Pipoyu tasarlayan Joseph W. Zarikta, kayıtlara göre 1961'de Michigan'ın Grand Haven kasabasında Al Cobb Corporation adını taşıyan küçük bir işletme kurdu. Şirket bir yıl kadar sonra Grand Rapids'li bir grup iş insanına devredildi ve unvanı Aristocob Incorporated olarak değişti; üretim aynı eyalet içinde Caledonia'ya taşındı. Anlatılana göre marka daha sonra, mısır koçanı pipoculuğunun merkezi sayılan Missouri Meerschaum tarafından satın alındı; devrin tarihi bilinmiyor.

Tasarımın belgesi ise nettir. Zarikta'nın "Smoking pipe" başlıklı başvurusu 15 Haziran 1964'te yapıldı, 20 Aralık 1966'da US 3.292.639 numarasıyla tescillendi ve hak sahibi olarak Al Cobb Corporation gösterildi. Patent metni, koçanın katran ve nem çektikçe şişmesini hesaba katan iç boşluğu ve hazne dibini yanmaya karşı koruyan ısıya dayanıklı seramik astarı ayrıntılandırır.

Yapı ve kullanım

Dış gövde, dikey kanatlarla boydan boya bölünmüş bir metal kaptır; bu kanatlar hem soğutma yüzeyini artırır hem de pipoya döneminin geometrik tasarım anlayışını yansıtan bir görünüm kazandırır. Kabın üst halkası vidalıdır, çevrilerek çıkarılır ve içerideki koçan hazne tek hamlede değiştirilir. Hazne dibi, ürünün farklı partilerinde seramik bir taban ya da ortası delik ince sac bir parçayla desteklenmiştir. Duman yolunun üzerine emici bir eleman yerleştirilebildiği için pipo, filtre kullanan sistem piposu ailesinin içinde sayılır. Toplayıcıların aktardığına göre ağızlık (stem) conta halkalı ve halkasız olmak üzere iki biçimde üretilmiştir; bu ayrım bağımsız bir kayda dayanmaz.

Ürün, ilk çıktığı dönemde sert plastik bir kutu içinde, iki yedek hazne ve kullanım yönergesiyle birlikte sunuluyordu. Bu ambalaj, bugün eldeki örneklerin kimliğini belirlemeye yarayan işaretlerden biridir.

Sonu ve bugünkü yeri

Koçan hazneleri bir süre boyunca Missouri eyaletinin Washington kasabasındaki fabrikada üretildi; kaynaklara göre bu imalat 1970'lerin başında başladı ve koçanları tornalayan makinenin ömrünü tamamlamasıyla 1983'te durdu. Yedek hazne akışı kesilince pipo da fiilen kullanımdan düştü.

Aristocob bugün, mısır koçanı pipo geleneğiyle metal sistem piposu düşüncesini birleştirme denemelerinin en derli toplu örneği kabul edilir. Onarımla uğraşan meraklılar zaman zaman eski gövdeleri yeniden çalışır hâle getirir; ancak özgün hazneler üretilmediği için bu pipolar çoğunlukla vitrin parçası olarak kalır.