DeJarnett Pipes

DeJarnett Pipes, Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona eyaletinde, Phoenix'in kuzeybatı komşusu Glendale'de kurulu küçük bir atölyenin adıdır. Pipoları tek tek elde biçimlendiren Horace Edgar DeJarnett, mesleğe geç yaşta başlamış zanaatkârlardan biridir; kırk yılı aşan bir ticaret kariyerinin ardından tezgâh başına geçmiş ve ömrünün son yaklaşık on beş yılını briyar yontmaya ayırmıştır.

Ustanın yolu

Vefat ilanına göre DeJarnett 19 Ağustos 1935'te Teksas'ın Kerens kasabasında doğmuştur. Meslek hayatının tamamına yakınını gıda ticaretinde geçirmiş, 1984'te kurduğu toptan aracılık şirketini birkaç eyalete yayılan bir işletmeye dönüştürmüş, 1999'da payını satarak işten çekilmiştir. Pipoya yönelişi ise daha erken bir tarihe, sigarayı bıraktığı 1993 yılına dayanır. Emeklilikle birlikte bu ilgi zanaate dönüşmüş; Kuzey Arizona'da "Jandrew" adıyla tanınan yapımcı Andrew Kovacs'ın yanında, aralıklarla yaklaşık bir yıl süren bir çıraklık dönemi geçirmiştir. Kendi anlatımına göre öğrendiklerinin bir bölümünü de Amerikalı yapımcı Mark Tinsky'nin uzaktan verdiği tavsiyelere borçludur. 2001'de yaşadığı ciddi bir sağlık sorunu tezgâh başındaki düzenini değiştirmemiş, üretim sonraki yıllarda da sürmüştür.

Yapım anlayışı

Ustanın kendi beyanına göre kütükler Cezayir briyarından seçilmekteydi. Markayı camia içinde konuşulur kılan asıl unsur ise iki teknik tercihtir.

Bunlardan ilki duman kanalının çapıdır. DeJarnett, dönemin fabrika standardı sayılan 5/32 inçlik deliği fazla dar bulduğunu, bu yüzden kendi pipolarını 3/16 inçe deldiğini söylemiştir. Kanal çapı tornada delme aşamasında belirlenir ve piponun çekiş karakterini doğrudan etkiler; dar mı geniş mi olması gerektiği, Amerikan zanaatkâr kuşağı içinde süregelen bir tartışmadır.

İkinci tercih, kâsenin iç yüzeyine atölyede uygulanan ön karbon kaplamasıdır. Kaplamanın amacı, henüz kendi kabuğunu oluşturmamış bir kâsenin ilk içimlerde daha dengeli davranmasıdır; yeni pipoyu alıştırma süresini kısaltmak için pek çok yapımcının başvurduğu bir yöntem sayılır.

Damgalar ve dağılım

Onarım kayıtlarına dayanan tek bir ayrıntılı tanıklık, damganın "J" harfi pipo biçiminde çizilmiş bir De Jarnett yazısı ile bir kaktüs figüründen oluştuğunu aktarır; aynı kaynağa göre sap altında "Handmade in Arizona" ibaresine ve bir üretim numarasına rastlanabilir. Toplam üretim konusunda bağımsız bir döküm yoktur; ustanın kendi beyanına göre yıllar içinde bin dolayında pipo yapılmış, bunların büyük bölümü Amerika Birleşik Devletleri'nde kalmakla birlikte Almanya, İngiltere, Japonya, Kanada, İsrail, Endonezya ve Tayland'daki meraklılara da ulaşmıştır.

Horace DeJarnett 24 Temmuz 2013'te hayatını kaybetmiştir. Ölümüyle birlikte atölye kapanmış, marka tek kişilik atölyelerin ortak kaderini paylaşarak yalnızca elden ele dolaşan mevcut pipolarla temsil edilir hâle gelmiştir. Zamanlaması ve ölçeği bakımından, Kurt Huhn gibi internetin yaygınlaştığı yıllarda tanınan Amerikan zanaatkârlarıyla aynı kuşağa yerleştirilebilir.