Design Berlin (db)

Design Berlin, yaygın kısaltmasıyla db, Almanya'nın seri üretim yapan sayılı pipo markalarından biridir. Adını Berlin'den alsa da bugünkü atölyesi Thüringen'deki Schweina kasabasındadır; üretim hacmi bakımından ülkede Vauen'in arkasında ikinci sırada sayılır. Marka, ilk yıllarındaki ucuz gündelik pipo çizgisini terk edip biçim ve işçilik odaklı bir kimliğe geçmiş olmasıyla anılır.

Savaş sonrası Berlin'de kuruluş

Markanın çekirdeği, savaş yıllarının ardından pipo onarımıyla geçinen Hubert Hartmann'ın 1948 başında kurduğu küçük işletmedir. Hartmann üretim izni için başvurduğunda, müttefik yönetiminin ruhsat verdiği ilk Alman pipo atölyeleri arasına girdi. Ustalarını ağırlıkla Ruhla ve Schweina yöresinden, yani Alman pipoculuğunun eski merkezinden getirtti; bu bölge Sovyet işgal bölgesinde kaldığı için gelen ustalar yanlarında bütün bir zanaat birikimini de taşımış oldu.

İlk yirmi yılın ürün yelpazesi iddialı değildi. Üretimin çoğunluğunu, Almancada "Mutzenpfeifen" diye anılan, naylon ağızlıklı küçük ve ucuz pipolar oluşturuyordu; bunlar çoğunlukla ince kıyım (shag) tütün içmeye yarayan gündelik araçlardı.

Danimarka etkisi ve db imzası

Yönü değiştiren kişi, 1954'te atölyeye katılan usta ve tasarımcı Lothar Schirwitz'tir. Altmışlı yılların sonunda üretimin sorumluluğunu üstlenen Schirwitz hem işçilik ölçütlerini yükseltti hem de biçimleri Danimarka okulu anlayışına yaklaştırdı. Alman içicisinin alışkanlığı gereği gövdelere 9 mm'lik yuva açıldı ve marka filtre sistemleri konusundaki bu tercihi bugüne kadar korudu. Değişen kimliği adlandırmak için 1975 dolaylarında "db - Design Berlin" imzası benimsendi.

Markanın teknik alameti, dumanı serinletmek üzere ağızlığa açılan çift kanaldır. Schirwitz'in ürettiği tek örnek freehand pipolar ise kendi adının damgasını taşır ve db üretimi içinde ayrı bir küme oluşturur. Bu teknik imzanın izi başka markalarda da görülür: kayıtlara göre "Karl Erik" adının Almanya'daki hakları 2000'den sonra bir süre Design Berlin'de kalmış, dönemin Karl Erik pipoları db'nin çift kanallı ağızlığıyla çıkmıştır.

Sahiplik zinciri

Seksenli yılların başında marka Berlinli Dr. Manfred Obermann şirketine geçti; ardından yönetimi Planta Tabak-Manufaktur üstlendi ve ad "Pfeifenstudio db - Design Berlin" biçimini aldı. Planta'nın yurt dışı bağlantıları sayesinde İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere dış pazarlardaki varlık genişledi. Planta'nın Berlin'deki tütün üretimi 2019 yazında sona ermiş, marka portföyü aynı yıl Danimarkalı Mac Baren'a geçmiştir.

Schweina'da üretim

1993, markanın üretim coğrafyasını değiştiren yıldır: iki Almanya'nın birleşmesinin ardından 1990'da kapanan VEB Pfeifen und Holzerzeugnisse Bad Liebenstein (kısaca Howal) devralındı. Bu tesisin kökeni Carl Sebastian Reich'ın 1887'de Schweina'da kurduğu fabrikaya uzanır; 1937'deki ellinci yılında Almanya'nın en büyük pipo fabrikası olduğu kaydedilir. Seri üretim böylece Schweina'ya taşındı. Tasarım çalışmaları ve tek örnek işler bir süre daha Berlin-Kreuzberg'deki eski atölyede yürütüldükten sonra onlar da aynı yere alındı; Schirwitz'in bıraktığı yeri önce Rudolf Apelt, sonra Martin Schmalz doldurdu.

Kayıtlara göre Schweina'daki atölyede yaklaşık on iki kişi çalışmakta, yılda 30.000 civarında pipo üretilmektedir. Çok sayıda seri hattın yanına düzenli olarak özel modeller eklenir; markanın son dönemdeki eğilimi, genç içiciler arasında karşılık bulan yeni ve daha serbest biçimler denemek yönündedir.