Ed Burak (Connoisseur)

Ed Burak, New York'ta kırk yıl boyunca Connoisseur Pipe Shop'u işleten Amerikalı bir pipo tasarımcısıdır. Pipolarını genellikle kendi elleriyle oymamış, çizdiği biçimleri güvendiği oymacılara uygulatmıştır; bu yüzden camiada bir yapımcıdan çok bir tasarımcı olarak anılır.

Lüle Taşı Tezgâhından Tasarım Masasına

Edward F. Burak 1943'te New York'un Bronx semtinde doğdu; ilk uğraşı pipo değil resimdi. Onarılması gereken bir lüle taşı pipo, 1966'da onu Avusturya doğumlu lüle taşı ustası Paul Fischer'ın New York'taki atölyesine götürdü. Kayıtlara göre orada beş yıl kalıp çıraklık etti. Bu dönemde kendi elinden çıkan lüle taşı pipoların sayısı azdır; birkaçının koleksiyonlarda korunduğu bilinir. Aynı yıllarda Wally Frank markası için de tasarım yaptığı aktarılır. 1968'de Connoisseur Pipe Shop'u satın alması, kendi çizgisini kurmasının başlangıcı oldu.

Tasarım Anlayışı

Burak'ın kataloğu iki koldan ilerledi. Bir yanda eski Barling ve Comoy's ölçülerini temel alıp bunları kendi yorumuyla yeniden ele aldığı "Classics" hattı vardır. Öte yanda, adını asıl duyuran serbest biçim (freehand) tasarımlar gelir; bunlar klasik şekil repertuvarının dışında kalır.

Markanın en kolay tanınan yanı yüzey işlemidir. Connoisseur pipolarında renklendirici kullanılmaz, gövde doğal tonunda bırakılır ve üzerine yalnızca karnauba cilası çekilir. Funda kökünde (briar) rastlanan küçük yüzey kusurları da macunlanmaz, olduğu gibi kalır.

Tasarımların briara uygulanması işi dışarıdaki ustalara verilmiştir; anılan adlar arasında Joe Corteggione ve Tony Passante bulunur. Burak sonraki yıllarda çalıştığı oymacının kimliğini açıklamamayı yeğledi; bu suskunluk yanlış atıfların dolaşmasına zemin hazırladı. Koleksiyoncu literatüründe Connoisseur pipolarını başka firmaların üretim hatlarına bağlayan bilgiler bugün hatalı sayılır.

Damgalar ve Tarihlendirme

Connoisseur pipoları damgalarına göre üç döneme ayrılır:

• 1960'ların sonundan 1974'e kadar: damgasız üretim.

• 1974-1981: "CONNOISSEUR" ve altında "N.Y.C." damgası.

• 1981 sonrası: aynı damgaya Burak'ın el yazısı imzasının eklenmesi.

Bu üçlü ayrım, ikinci elde dolaşan parçaların tarihlendirilmesinde temel ölçüt sayılır.

Etkisi ve Dükkânın Kapanışı

Burak'ın serbest biçimlerinden bir bölümü New York'taki Museum of Modern Art koleksiyonuna girdi; tasarımları American Craft Museum'un 1980'lerdeki gezici sergisinde de yer aldı. "Eskimo" adlı biçim, bu sergiden kalan bulanık siyah beyaz fotoğraf yüzünden yıllarca olduğundan çok daha iri sanıldı. Fotoğrafın renkli aslına ulaşan sonraki araştırmalar, piponun yaklaşık on dört santimetre uzunluğunda olduğunu ortaya koydu. Amerikan el yapımı pipo sahnesini ele alan Go West değerlendirmesi de Burak'ı, ABD yapımı piponun itibarını yükselten isimler arasında sayar.

Connoisseur Pipe Shop, Manhattan'da birkaç kez adres değiştirdikten sonra 2009'un başında kapandı. Burak imzalı tasarımların üretimi bu tarihte sona erdi; marka bugün yalnızca koleksiyonlarda dolaşan parçalar üzerinden izlenebiliyor.