Fischer (The House of Fischer)

Fischer, tam adıyla The House of Fischer, New York eyaletinde önce Buffalo'da, sonra Buffalo'ya komşu Orchard Park'ta çalışmış bir Amerikan pipo tezgâhıdır. Atölyeyi yürüten Fischer ailesinin zanaatı Almanya'da öğrendiği ve kuşaklar boyunca sürdürdüğü anlatılır; Amerika'daki üretim 1970'lerin sonunda sona ermiştir. Marka, seri üretim yapan büyük Amerikan fabrikalarından çok, dükkân arkasındaki tezgâhta iş çıkaran küçük ölçekli işletmeler sınıfına girer.

Atölyenin seyri

Atölyenin işleyişine dair en somut belge, 1956 tarihli tanıtım metnidir: burada briyar pipoların istisnasız tezgâh işi olduğu belirtilir. Aile lüle taşı pipolarla da uğraşmıştır; aşağıda değinilen adaş karışıklığının başlıca kaynağı da bu ikinci uğraştır.

Dükkânın Buffalo'da 1890'larda açıldığı bilgisi yalnızca aile içi aktarıma dayanır, belgeyle desteklenmemiştir. Buffalo atölyesi 1950'lerin sonunda kapanmış, işi devralan Arthur Fischer üretimi Orchard Park'taki evine taşımıştır. Ailenin bilinen son temsilcisi olan Arthur Fischer 1978'de emekliye ayrılmış, dükkân da aynı yıl kapanmıştır. Orchard Park dönemine ilişkin aktarımlar, bu son evrede ağırlığın yeni pipo yapımından çok onarım ve satışa kaydığını söyler; bu yılların bazı pipolarının dışarıdaki bir üreticiye yaptırılmış olabileceği yönündeki iddia ise doğrulanmış değildir.

Damgalar ve tarihleme

The House of Fischer pipolarına tarih damgası vurmamıştır; bu yüzden tek tek pipoların yapım yılını kesinleştirmek mümkün değildir. Elde kalan tek dolaylı ipucu şehir adıdır: erken dönem Buffalo pipolarında marka adının altında ilmek biçiminde bir "Buffalo" damgası bulunur. Bu ibare 1960'ların başında damgadan çıkarılmıştır; dolayısıyla "Buffalo" taşıyan bir pipo kabaca öncesine, taşımayan bir pipo sonrasına tarihlenebilir. Yalnızca kabaca bir öncesi-sonrası ayrımı sağlayan bu ipucu, tek başına yeterli olmadığı için yüzey işlemleri ve ağızlık biçimi gibi başka göstergelerle birlikte değerlendirilir.

Koleksiyoncu derlemelerinde marka adının yanında kalite adları da geçer: Supreme, Royal, Imperial, Golden 15, 15 Grand, 25 Grand, Ramsgate, Deluxe, Special ve ikinci kalite anlamına gelen Seconds. Texan adlı model için patent başvurusu yapıldığı aktarılır. Listeye sonradan Margate adı da eklenmiştir. Bu adların bir kalite sıradüzeni oluşturup oluşturmadığı, atölyeden belge kalmadığı için açıklığa kavuşmamıştır.

Adaş karışıklığı

Fischer adı, pipo literatüründe birden çok aileyi işaret ettiği için sık sık karıştırılır. Buffalo'daki briyar tezgâhıyla aynı yıllarda, Boston'da Avusturya doğumlu Gustav Fischer Sr. (1847-1937) lüle taşı oymacılığı yapmıştır. Viyana'da sanat eğitimi alan Fischer 1893'te Boston'a yerleşmiş, Ehrlich's adıyla bilinen köklü tütüncü için çalışmış, oyduğu pipolar kendi adıyla değil dükkânın adıyla piyasaya çıkmıştır. İki aile arasında akrabalık bulunduğuna dair bir kanıt yoktur. Bu ayrımın önemi, ikinci el piyasada Fischer damgalı parçaların çoğu zaman yanlış atfedilmesinden gelir; konunun ayrıntılı bir örneği Gustav Fischer'e atfedilen sahte lüle taşı piposu maddesinde ele alınır. Marka, bugün ancak koleksiyonlarda ve eski Amerikan tezgâhlarını konu alan derlemelerde izlenebilir.