Fribourg & Treyer

Fribourg & Treyer, Londra'nın en eski tütüncü evlerinden biriydi. Kuruluşu geleneksel olarak 1720'ye tarihlenen dükkân, Haymarket'teki adresinde iki buçuk yüzyıl boyunca çalıştı ve asıl ününü enfiyeyle kazandı. Pipo meraklıları arasında anılmasının sebebi ise kendi adıyla piyasaya verdiği harmanlar ve pipolardır.

Kuruluş ve adın oluşumu

İşin başlangıcı, İsviçre kökenli olduğu söylenen Fribourg ailesine dayanır. Kuruluş için verilen 1720 tarihi belgeye değil geleneğe dayanır: dükkândan kalan en eski hesap defteri 1764 tarihlidir. Elde daha sağlam bir iz olarak 1767 tarihli bir vergi kaydı vardır; bu kayıt Peter Fribourg'un Haymarket'te bir mülk için vergi ödediğini gösterir. İkinci ad, işletmede zaten pay sahibi olan Evans ailesinden Martha Evans ile evlenen Alman doğumlu Gottlieb Treyer'den gelir. Treyer'in soyadı köklü Fribourg adının yanına eklendi ve firma, kapanışına kadar taşıyacağı unvana kavuştu.

Enfiye evi olarak itibar

Evin asıl işi uzun süre enfiyeydi. 1820 dolaylarında satışların yaklaşık onda dokuzu enfiyeden geliyordu; içimlik tütün geriye kalan küçük paydı. Sigara ve puro ancak on dokuzuncu yüzyıl ortasından itibaren rafa girdi. Dükkân ayrıca Türk tütünüyle anıldı; bu tütünler İngiliz tütüncülüğünde uzun süre nitelikli harmanların bel kemiği sayılmıştır ve bugün de Şark tütünü başlığı altında incelenir. Müşteriler arasında oyuncu David Garrick, Kral IV. George ve dönemin giyim örneği sayılan Beau Brummell gibi adlar vardır. Haymarket'teki 34 numaralı bina, cephesi büyük ölçüde korunmuş hâlde bugün de tescilli yapı statüsündedir.

Pipolar ve kapanış

Fribourg & Treyer'in kendi pipo atölyesi hiçbir zaman olmadı. Dükkân, tütüncülükte yaygın bir yöntemi izleyerek pipolarını dışarıdaki imalatçılara yaptırdı ve yalnızca kendi adını damgaladı; bu pipoları kimin ürettiği çoğu örnekte kayda geçmemiştir. Yaklaşım, Barling ya da Comoy's gibi kendi fabrikasında üreten firmalarla arasındaki temel farktır: burada marka, imalatın değil seçimin ve perakendeciliğin adıdır. Damganın koleksiyoncu ilgisi görmesi de bu yüzden piponun teknik özelliklerinden çok dükkânın tarihiyle ilgilidir.

Firmanın son dönemine ilişkin anlatılar birbirini tam tutmaz. 1970'lerde Imperial Tobacco'nun eline geçtiği ve Haymarket'teki kirayı karşılayamadığı için Regent Street'e taşındığı söylenir; bu ayrıntılar bağımsız kaynaklarda doğrulanamamıştır. Doğrulanabilen olgu, dükkânın 1981'de kapandığı ve enfiye ile tütün tariflerinin el değiştirdiğidir. Marka adı bugün Sheffield'daki köklü enfiye imalatçısı Wilsons of Sharrow tarafından sürdürülmektedir. Evin eski harmanları ise İngiliz harmanı geleneğinin izini süren meraklılar arasında hâlâ merak konusudur.