Hedelson (Glen Hedelson)

Hedelson, Amerikalı kesici Glen Hedelson'ın adını taşıyan bir pipo damgasıdır. Arkasında müstakil bir şirket ya da ustanın kendi kurduğu bir atölye yoktur; ad, 1970'lerde Michael Kabik'in yönettiği stüdyolarda Hedelson'ın elinden çıkan parçaları ayırt etmek için kullanılmıştır. Bu nedenle Hedelson damgalı pipolar, aynı yılların Sven-Lar ve Wenhall serileriyle aynı tezgâhtan, aynı yöntemle çıkmış sayılır.

Virginia Beach yılları

Hikâyenin başladığı yer Virginia Beach'tir. Tobak Ltd. adlı tütüncü zincirinin sahibi Mel Baker, Kabik'i 1973'te bu şehre çağırmış ve Sven-Lar markası altında bir freehand hattı kurdurmuştu. Ülkenin büyük ithalat dağıtımcılarından Associated Imports'un devreye girmesiyle sipariş hacmi hızla büyüdü ve atölye tek kesiciyle yetinemez oldu. Kesici, briyar kütüğünü dönen zımpara diskinde biçimlendirip pipoya son hâlini veren kişidir; bir freehand hattında tasarım yükünün büyük bölümü onun omzundadır. Hedelson bu ikinci kesici olarak, Kabik'in aktardığına göre askerliğini bitirmek üzere olan donanma mensuplarına açılmış bir iş programı üzerinden işe alındı ve zanaatı tezgâh başında öğrendi.

Seri üretim yapan bir stüdyo için asıl alışılmadık olan, pipolara işletmenin değil kesicinin adının vurulmasıydı. Hedelson adının sonradan ayrı bir marka gibi anılması da bu uygulamadan doğar. Kadronun genişlemesiyle haftalık üretim yaklaşık ikiye katlanmıştır; Kabik'in verdiği rakamlara göre haftada iki yüz dolayında pipo ve yirmi kadar pipo takımı.

Vajra Briar Works

Baker'ın makine yapımı bir hat kurmaya yönelmesi ikiliyi işletmeden uzaklaştırdı. Glen Rock'taki bir çiftlik evine yerleşip yaklaşık bir buçuk yıl boyunca Sven-Lar'ları sözleşmeyle üretmeyi sürdürdüler; ardından Tobak pipo bölümünü tümüyle kapattı. Bunun üzerine New York merkezli dağıtımcı Wenhall Pipes Ltd. ile anlaşıldı ve Bel Air, Maryland'de Vajra Briar Works adıyla ortak bir atölye açıldı. Hedelson artık çırak değil ortaktı. Sven-Lar ekibinden bazı isimlerin katılmasıyla kadro büyüdü, üretim haftada birkaç yüz pipoyu buldu.

Wenhall'ın isteğiyle hazırlanan "The Presidential" serisi, on iki biçimin tekrarlandığı ama her parçası yine elde kesilen bir hattı; kayıtlara göre bu biçimlerin tasarımı büyük ölçüde Hedelson'a aitti. Wenhall'ın aynı yıllarda Danimarka'da Karl Erik atölyesine de pipo yaptırdığı, yani hem Danimarkalı hem Amerikalı kesicilerle çalıştığı bilinir.

Ayrılış ve bıraktığı iz

Wenhall'ın Miami'ye taşınma önerisi ortaklarca kabul edilmeyince iş birliği sona erdi; şirket taşınmanın hemen ardından dağıldı, Vajra da kapandı. Pipo pazarının daraldığı bu yıllarda Hedelson zanaatı bıraktı, okula döndü ve Bel Air'de lise fen bilimleri öğretmenliğine başladı. Kabik ise pipo yapmayı sürdürdü.

Hedelson'ın etkin dönemi böylece on yılı ancak bulur ve tümüyle Amerikan el yapımı pipo sahnesinin 1990'lardaki canlanmasından önceye düşer. Kesin tarihler belirsizdir: Wenhall dönemi ikincil kaynaklarda 1970'lerin sonu ile 1980'lerin ortası arasına yerleştirilir. Adının vurulduğu pipolar bugün pek görülmez; damganın hangi biçimlerde ve hangi yan işaretlerle kullanıldığına dair ayrıntılı bir kayıt da bulunmamaktadır.