James Upshall

James Upshall, 1978'de İngiltere'nin Wiltshire kontluğundaki Tilshead köyünde kurulan, elde tornalanan düz damarlı pipolarıyla tanınan bir funda kökü (briyar) atölyesidir. Kuruluşundan itibaren kalıba ve seri üretime değil, tek tek yontmaya dayanan küçük ölçekli bir yol izledi; bu yüzden İngiliz el yapımı pipo geleneğinin geç dönem temsilcileri arasında sayılır.

Charatan okulundan Wiltshire'a

Atölyeyi kuran üç ismin üçü de Londra'nın köklü pipo evi Charatan çevresinden geliyordu. Firmanın o sıradaki genel müdürü Kenneth Barnes, oğlu Kennedy (Ken) Barnes ve on beş yaşından beri Londra'da pipo yontan usta Barry Jones, Charatan'ın Dunhill çatısı altına girmesinin ardından şirketten ayrılıp Wiltshire'a yerleştiler. Markaya verilen ad, şirketin kendi anlatımına göre Barnes ailesinin pipo tutkunu bir atasından, James Archelaus Upshall'dan gelir.

Jones'un Charatan yıllarında markanın tanınmış şekillerinin önemli bir bölümünü tornaladığı belirtilir. Upshall'ın form dağarcığı da bu birikime yaslanır ve ağırlıklı olarak eski İngiliz şekillerini yeniden yorumlar.

Atölyenin çalışma biçimi

Üretimde kopya freze tezgâhına ve ayarı önceden yapılmış makinelere yer verilmedi; biçimlendirme tek bir yatak tornada, kalemle yapıldı. Yöntemin doğal sonucu, aynı şekil numarasını taşıyan iki piponun bile ayrıntıda birbirinden ayrılmasıdır.

Hammadde tercihi de aynı çizgide açıklanır. Atölye, kendi tanıtımına göre fırında kurutulmuş ebauchon blok yerine Yunanistan'dan gelen, doğal yolla kurutulmuş ve yıllanmış plato (plateau) briyar kullandı; hafiflik ve olgun damar dokusu bu tercihin gerekçesi olarak gösterildi. Markanın en çok tekrarlanan taahhüdü ise adını taşıyan pipolarda macun ve dolgu bulunmamasıydı.

Derece harfleri ve seriler

Bir Upshall piposunun sapındaki harf damgası, damarın niteliğiyle yüzeyin rengini birlikte anlatır. Damarı çapraz, alev ya da düz olabilen kök (root) kalitesindeki pipolar renk tonuna göre üçe ayrılır: maun kırmızısı S, kestane tonu A, ceviz tonu P. Yalnızca düz damarlı üst dereceler ise B, G, E, X ve XX sırasıyla damgalanır. Sıranın en tepesindeki XX'te çanağın ve sapın tamamında kesintisiz düz damar arandığı için bu derece, üretimin ancak çok küçük bir bölümünde tutturulabilen ve en seyrek rastlanan işaret kabul edilir.

Harf sisteminin dışında kalan pipolar yüzey işlemiyle anılır; kumlama, "bark" adı verilen kabuk dokusu ve siyah bitiş bunların başlıcalarıdır. İri briyar blokların azlığı yüzünden sınırlı sayıda kalan büyük boy parçalar Empire adıyla ayrı bir seride toplandı. Markanın Tilshead adlı ikinci hattı ise briyarında küçük kusur bulunan pipolara ayrıldı; işçilik aynı atölyede, aynı yöntemle yapıldığından bu pipolar da meraklılar arasında ilgi görür.

Markanın bugünü

İyi nitelikli plato briyar bulmanın güçlüğü ve elde tornalamanın aldığı zaman, üretimi baştan sona küçük ölçekte tuttu. Kayıtlara göre Ken Barnes son yıllarında Cornwall'a yerleşip sınırlı sayıda pipo yapmaya başlamış, 2021'de hayatını kaybetmiştir. Marka bugün düzenli üretimden çok ikinci el ve koleksiyon piyasasında yaşıyor; damgadaki derece harfleri ile şekil numaraları, bir Upshall piposunun niteliğini anlamada başvurulan başlıca ipuçları arasında sayılır.