Lorenzetti

Lorenzetti, İtalya'nın Marche bölgesindeki Recanati kasabasında 1934'te Otello Lorenzetti tarafından kurulan pipo imalathanesidir. Evde, kiralık birkaç tezgâhla ve günde yirmi otuz pipoyla başlayan iş, sonraki kuşaklarda yılda on binlerce pipo çıkaran ve birçok ülkeye ihracat yapan bir aile işletmesine dönüştü. Üretim günümüzde durmuştur.

Recanati'de bir imalathanenin doğuşu

Recanati, yirminci yüzyılın ilk yarısında birkaç küçük pipo imalathanesine ev sahipliği yapıyordu; kayıtlarda adı geçen Catena Remigio bunlardan biridir ve markanın kurucusunun zanaatı öğrendiği yer olarak anılır. 1911'de kasabaya bağlı Castelnuovo'da doğan ve öğrenimi ilkokulda kesilen Otello Lorenzetti, Friuli-Venezia Giulia bölgesindeki Cividale'de on sekiz aylık askerlik hizmetini tamamladıktan sonra 1934'te kendi adına çalışmaya başladı. İlk atölye evin bir bölümüydü, tezgâhlar kiralıktı ve günlük üretim yirmi otuz pipoyu aşmıyordu. Ürünler, Macerata, San Severino ve Civitanova Marche çevresindeki tütüncülere doğrudan ulaştırılıyordu.

Kuruluşu izleyen on yıl savaş yüzünden iki kez kesintiye uğradı. Kurucu 1935'te silah altına alınarak Afrika'daki birliklere gönderildi ve ancak 1937 Ocak'ında döndü; Ekim 1940'ta ikinci kez askere çağrıldı, evine dönüşü 1943'ü buldu. 1940'ta evlendiği Marinella, bu aralarda ve sonrasında işletmenin ikinci belirleyici ismi oldu.

Aile işletmesine dönüşüm

Kiralık tezgâh dönemi 1947'de kapandı: kurucu, o güne dek kullandığı makinelerin benzerlerini kendi imkânlarıyla yaptı, elde biçilmesi güç parçaları da Civitanova Marche'deki bir zanaat atölyesine hazırlattı. Üretim böylece hem hızlandı hem de çeşitlendi. 1960'lı ve 1970'li yıllar ihracatın başlangıcı oldu; Avrupa, Afrika ve Amerika pazarlarına açılan işletmeye kurucunun çocukları Luciano, Gabriella ve Alessandro ile birkaç çalışan katıldı. Markanın tanınırlığına ilişkin olarak, İtalya cumhurbaşkanlığı yapmış tanınmış pipo tutkunu Sandro Pertini'nin Lorenzetti pipolarına ilgi gösterdiği aktarılır.

İşletmenin sekseninci yılı dolayısıyla 2014'te yerel basına verilen bilgilere göre yıllık üretim yirmi bin ile otuz bin pipo arasındaydı ve başlıca ihracat pazarları Kanada, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa ve Almanya idi. Bu dönemde işletmenin başında kurucunun en küçük oğlu Alessandro Lorenzetti bulunuyordu. Aynı kasabada 1968'de kurulan Moretti atölyesiyle birlikte Lorenzetti, Recanati'yi Marche bölgesinin pipo merkezi kılan iki adres sayılır.

Damgalar, seriler ve yapım

Pipolar sapın sol yüzüne el yazısıyla "Lorenzetti", altına da "ITALY" damgası taşır; sağ yüzde seri adı, şekil numarası ya da ikisi birden bulunur. Restorasyon ve envanter kayıtlarında Avitus ve Macerata gibi seri adlarına, dört haneli şekil numaralarına rastlanır. Ağızlıklarda el yazısı bir "L" işareti kullanılmıştır.

Üretim, funda kökünden (briyar) yapılan klasik İngiliz ve İtalyan şekilleri üzerine kuruludur; düz (smooth), kumlamalı (sandblast) ve rustik yüzey işlemleri bir arada görülür. Vulkanit ve akrilik ağızlıklı örnekler, gümüş bileziklerle bezenmiş modeller ve 9 mm filtreye uygun gövdeler kataloğun bilinen parçalarıdır. Bu yapı, markayı tek ustanın imzasını taşıyan atölyelerden çok, ölçekli üretim yapan fabrika piposu geleneğine yaklaştırır.

Bugünkü durumu

Kayıtlara göre markanın üretimi sona ermiştir; kaynaklarda kesin bir kapanış tarihi geçmez. İşletmenin uzun yıllar yayında kalan resmî sitesi de bugün erişime kapalıdır. Bu nedenle Lorenzetti pipoları artık yeni üretim olarak değil, koleksiyonlarda ve ikinci el dolaşımda karşımıza çıkar.