MarTelo (Gustavo Cunha)

MarTelo, Brezilyalı tasarımcı Gustavo Cunha'nın tek başına yürüttüğü pipo atölyesidir. Marka adı, Portekizcede "çekiç" anlamına gelen martelo sözcüğünden gelir. Üretim yılda sınırlı sayıda parçayla sürer ve her pipo tek tek biçimlendirilir; bu nedenle sabit bir model kataloğu yerine birbirinden bağımsız tekil işler ortaya çıkar. Atölye, Güney Amerika'daki az sayıdaki çağdaş yapımcı arasında uluslararası ölçekte en çok tanınanlardan biri sayılır.

Mobilya tasarımından pipoya

Cunha'nın ahşapla ilişkisi pipodan çok önce başlar. Minas Gerais eyaletindeki Diamantina'da büyüdü ve on beş yaşlarında geleneksel yay ve ok yaparak elini alıştırdığı aktarılır. Üniversite eğitimini tasarım, özellikle de mobilya tasarımı alanında tamamladı. Pipoya ilk ciddi girişimi, mezuniyetten sonra çalıştığı mobilya üreticisinin makine parkına erişebildiği dönemde oldu: kalıba bağlı kalmayan, klasik İngiliz biçimlerini uzaktan andıran freehand denemeler.

Yönünü belirleyen olay, 2013'ün son aylarında Danimarkalı usta Tom Eltang'ın atölyesini ziyaret etmesiydi; kayıtlara göre bu buluşma ekim ayında gerçekleşti. Ziyaretin ardından Brezilya'ya dönen Cunha gerekli tezgâh ve donanımı satın aldı ve Nisan 2014'te tam zamanlı pipo yapımcılığına geçti. Hem Pipedia hem de markanın kendi tanıtım metni bu tarihte birleşir; kimi söyleşilerde geçişin mayıs ayında gerçekleştiği söylenir.

Üslup ve malzeme

MarTelo pipolarının çizgisi iki geleneğin kesişiminde tarif edilir: Danimarka okulunun akıcı hat anlayışı ve Yunan atölyelerinin yeni klasikçi oran duygusu. Cunha, ustalığını ilerletmek için Yunanistan'da Chris Asteriou ve Konstantinos Anastasopoulos ile zaman geçirdiğini, genç Yunan yapımcıların işlerinden belirgin biçimde etkilendiğini söyler. Ortaya çıkan parçalar, klasik biçim ailelerini tanınır bırakan ama oranlarıyla oynayan yorumlar olarak değerlendirilir.

Malzeme, markanın üzerinde durduğu ikinci konudur. Cunha yalnızca uzun süre kurutulmuş briyar kütükleriyle çalışır. Kullandığı kütükler Yunanistan'da Makis Minetos, İtalya'da Mimmo Romeo ve Manno adlı tedarikçilerden, ayrıca Cezayir kaynağından gelir. Farklı coğrafyalardan aynı anda kütük almak, damar dokusu ve sertlik bakımından geniş bir seçim aralığı bırakır. Tek kişilik atölyelerde alışılmış olduğu üzere kütük seçiminden ağızlık işçiliğine kadar bütün aşamalar aynı elden çıkar; bu da yıllık üretimi düşük tutan başlıca etkendir.

Bugün

Atölye, eyalet başkenti Belo Horizonte'de bulunur; kimi tanıtım sayfalarında yapımcının memleketi Diamantina adres olarak anılsa da kaynakların çoğu Belo Horizonte'de birleşir. Üretim ölçeği küçük olduğundan parçalar ağırlıklı olarak uluslararası koleksiyoner çevresine ulaşır. Cunha, hedefini pipo içme kültürünü sürdürmek ve elden çıkmayacak, sahibiyle birlikte yaşlanan nesneler yapmak olarak tanımlar.