Mastro de Paja

Mastro de Paja, İtalya'nın Adriyatik kıyısındaki Pesaro kentinde 1972'den beri çalışan el yapımı pipo atölyesidir. Elli yılı aşan geçmişinde birkaç kez sahip değiştirmiş, bugünkü çizgisini uzun süredir işletmeyi yöneten Alberto Montini döneminde kazanmıştır. Üretim, Pesaro'da Creazioni Italiane adlı şirket çatısı altında sürdürülür.

Kuruluş ve Ad

Giancarlo Guidi bir süre heveskâr olarak pipo yaptıktan sonra 1972'de işi kayıtlı bir atölyeye dönüştürdü. Marka adındaki "mastro" İtalyancada usta demektir; "de Paja" ise Guidi'nin kıvırcık saçları yüzünden arkadaşları arasında taşıdığı "Pajetta" lakabının yerel ağızdaki biçimidir. Kuruluştan kısa süre sonra, sattığı ürünler arasında pipo da bulunan Giannino Spadoni ortaklığa katıldı; işletme bir dönem "Mastro de Paja di Guidi e Spadoni" adıyla anıldı. Atölye daha ilk yıllarında klasik kalıpların dışına çıkan biçimleriyle tanındı.

Sahiplik Değişiklikleri

Ortaklık 1981'de sona erdi. Guidi işletmeden ayrıldı ve ertesi yıl yine Pesaro'da kendi markası Ser Jacopo'yu kurdu. Kayıtlara göre atölyede kalan Spadoni kısa sürede mali sıkıntıya düştü; Pesarolu iş insanı Terenzio Cecchini çoğunluk hissesini alarak yönetimi devraldı. Spadoni'nin de ayrılmasının ardından Cecchini, işletmenin başına o sırada otuzlu yaşlarında bir muhasebeci olan Alberto Montini'yi getirdi. Montini önce çalışan, sonra yönetici ve ortak oldu; Cecchini'nin ölümünün ardından atölyenin tek sahibi konumuna geldi. Onun döneminde yıllık üretim adedi bilinçli olarak düşürüldü, buna karşılık satış İtalya dışına yayıldı. Üreticinin verdiği bilgiye göre bugün yılda iki bin dolayında pipo yapılmakta ve büyük bölümü yurt dışına gitmektedir.

Damgalar ve Kademeler

Mastro de Paja'da kalite bilgisi, gövdeye ateşle basılan damgalarla verilir. Marka bu düzeni 2015 dolayında baştan kurmuş, eski şemayı her pipoyu tek bir bitiş grubuna sıkıştırdığı gerekçesiyle bırakmıştır.

Bugünkü düzen

ART, SPECIAL ve ELITE koleksiyonlarının ağızlığında gümüş ya da altın bir güneş, Classica koleksiyonunda ise gümüş veya pirinç bir nokta bulunur. Gövdeye basılan güneş sayısı güzellik derecesini gösterir; ölçüt olarak boy, yüzey işlemi, modelin işçilik zorluğu ve süsleme birlikte değerlendirilir. Hiç güneş taşımayan örnekler serinin taban kademesini oluşturur. Düz damarlı gövdeler "fiammata" adıyla anılır ve damarın niteliğine göre bir ile üç güneş arasında derecelendirilir. Üreticinin duyurduğuna göre 2025'ten itibaren pipolara üretim yılı da işlenmektedir.

2015 öncesi sınıflandırma

Eski düzende katalog üç grupta toplanıyordu: sayılı ve özel yapım örneklerin yer aldığı Limited Edition, tümüyle elde bitirilen Elite Collection ve ilk aşaması makineyle işlenip kalanı elde tamamlanan Classica Collection. Yüzey bilgisi ise harf ve rakam birleşimleriyle veriliyordu:

Damga	Anlamı
0B	Tümüyle rustik
1B	Kumlamalı (sandblast)
2D	Küçük bölümleri rustikleştirilmiş düz gövde
3A	Kahverengi-turuncu boyalı düz gövde
3B, 3C	Doğal bitişli, damarı iyi düz gövde
F	Düz damarlı (straight grain)

Boyalı bitişlerin kırmızı olanı Ruber, kahverengi olanı Castanea adıyla anılırdı. Gümüş, altın ya da değerli taşla bezenen örnekler ayrıca P, N, L, S ve G harfleriyle ayrılırdı.

Pesaro Okulundaki Yeri

Mastro de Paja, Pesaro'yu İtalyan el yapımı pipoculuğunun merkezlerinden birine dönüştüren kuşağın ilk halkası sayılır; Guidi'nin ayrıldıktan sonra kurduğu Ser Jacopo da aynı çevreden çıkmıştır. Gövdelerde funda kökü (briar) kullanılır. Ölçek ve çalışma biçimi bakımından atölye, seri üretim yapan büyük İtalyan firmalarından çok artisan pipo geleneğine yakın durur.