Stefanou Pipex

Stefanou Pipex, Yunanistan'ın Argolida bölgesindeki Lygourio kasabasında, Epidauros Antik Tiyatrosu'nun birkaç kilometre ötesinde çalışan bir aile atölyesidir. Pipolarında "PIPEX" damgası bulunur. Yunanistan'da pipo yapımı çoğunlukla tek kişilik tezgâhlara dayandığından, kırk yılı aşkın süredir kesintisiz üretim yapan ve düzenli bir model dizisi sürdüren Pipex ülke içinde ayrıksı bir örnek sayılır.

Aile atölyesi

İşletme 1981'de Georgios Stefanou tarafından kuruldu. Kurucu ilerleyen yıllarda oğulları Alexandros ve Stavros'u da tezgâhın başına aldı; kardeşler bugün babalarıyla birlikte üretimi yürütür. Atölye kuruluşundan bu yana aynı ailenin elinde kalmıştır ve ölçeği küçük tutulmuştur. Marka adı, aile soyadı ile pipolara vurulan "PIPEX" damgasının birlikte anılmasından doğar; kimi kaynaklarda işletme "G. Stefanou and Sons" adıyla da geçer. Atölyenin kurulduğu Lygourio, Argolida'nın iç kesiminde, antik tiyatroya giden yol üzerindeki küçük bir yerleşimdir.

Kanada'da geçen yıllar

Stefanou'nun zanaatla tanışması Yunanistan'da değil Kanada'da oldu. 1968-1980 arasında Kanadalı üretici Brigham bünyesinde çalıştı ve bu on iki yıl boyunca montaj hattının farklı basamaklarında görev aldı. Böylece seri üretim yapan bir fabrikanın işleyişini kütük seçiminden son cilaya kadar izleme imkânı buldu. 1981'de ülkesine döndüğünde kurduğu düzen de bu birikimin izini taşır: üretim atölye ölçeğinde kalsa bile aşamalar sabit bir sıraya bağlıdır.

Malzeme ve üretim

Ham madde olarak yerli briyar kullanılır. Atölyenin kendi anlatımına göre kütükler Arta, Evia ve Olympia yörelerinden gelir; Yunanistan, Akdeniz havzasında funda kökünün yetiştiği ülkelerden biridir. Kesim ve kurutmanın ardından kütükler bir dizi işlemden geçirilir, son bitirme ise elde yapılır. Bu aşamaların genel akışı için bir pipo nasıl yapılır maddesine bakılabilir.

Üretim numaralandırılmış model kalıpları üzerinden yürür; biçimler ağırlıklı olarak klasik İngiliz ve Fransız kalıplarına yakındır. Yunan satıcıların ürün listelerinde Pipex pipolarının büyük bölümü 9 mm filtre kabul eden modeller olarak görünür; bu ölçü Orta ve Güney Avrupa'da yaygındır. Aynı listelerde hem düz cilalı hem kumlanmış yüzeyler ve hem ebonit hem akrilik ağızlıklar (stem) geçer; atölyenin bu ayrımı nasıl adlandırdığı bağımsız bir kaynakla teyit edilememiştir.

Yunan pipo yapımı içindeki yeri

Atölyenin ünü büyük ölçüde bulunduğu yerle bağlantılıdır; Epidauros çevresine gelenler için Lygourio, pipo üretiminin görülebildiği ender duraklardan biridir. Ürünler Yunanistan içinde dağıtılır, sınırlı ölçüde de yurt dışına ulaşır.

Stefanou Pipex, Constantinos Zissis ve D. Mostras gibi adlarla birlikte Yunan pipo yapımının dar ama sürekli çizgisinin parçası kabul edilir.