Jim Lilley: Peterson Koleksiyoncusunun Kısa Portresi

Jim Lilley, İskoçya'nın güneyindeki Dumfries'te yaşayan emekli bir pipo koleksiyoncusu ve amatör araştırmacıdır. Adı, tek bir markaya, Peterson pipolarına adanmış derli toplu bir arşivle ve bu arşivin arkasındaki yazılı çalışmayla anılır. Kendi anlatımına göre Kelt kökenlidir; ailesi 1800'lerin başında İrlanda'dan İskoçya'ya geçmiştir ve bu bağı, İrlanda merkezli bir markaya yönelmesinin nedenlerinden biri olarak sayar.

Dağınık Meraktan Sistemli Koleksiyona

Lilley'in koleksiyonculuğu tek markayla başlamamıştır: uzun yıllar boyunca yaygın seri üretim markalarını da tek tek elden çıkan usta işi pipoları da içeren karışık bir birikimi olmuştur. Kapsamın bilinçli biçimde daraltılması sonradan gelen bir karardır. Bu dönüşte belirleyici olan iki parçayı düz (kumsuz) yüzeyli bir 314 System ile Sherlock Holmes dizisinden bir "Baskerville" olarak anar.

Markanın ürettiği seri sayısının çokluğu, rastgele büyüyen bir yığını izlenebilir kılmayı güçleştirir. Lilley'in çözümü, birikimi küçük alt koleksiyonlara bölmek olmuştur. Kendi beyanına göre yaklaşık 300-400 parçalık bütün, kabaca üç eksende toplanır: damga ve dönem ölçütüyle ayrılanlar (patent dönemi pipoları, Cumhuriyet öncesi (pre-Republic) damgalılar, Londra üretimi Peterson'lar), adı belirli bir dizinin parçası olanlar (Sherlock Holmes, Mark Twain, Darwin) ve belirli bir takvime ya da modele bağlananlar (yıl pipoları, yıl dönümü ve anma modelleri, "Star" ve "Red" standart System'ler).

Bu bölümlemenin yanında ikinci bir ayrım daha işler: düzenli olarak içilen pipolar ile hiç yakılmamış, müze durumunda saklanan parçalar birbirine karıştırılmaz. Kullanım ile saklama arasındaki bu çizgi, koleksiyonculuğun sistemli hâle geldiği her alanda görülen bir alışkanlıktır.

Peterson Pipe Chronicles

Lilley'i sıradan bir koleksiyoncudan ayıran şey, biriktirdiği bilgiyi yazıya dökmesidir. Markanın tarihine dair toplu ve erişilebilir bir kaynağın bulunmayışı, onu önce "The Peterson Pipe Connoisseur & Collector" adlı günlüğü tutmaya (veda yazısındaki ifadeden anlaşıldığı kadarıyla 2010 dolayında açılmıştır), ardından Pipedia için "Peterson Pipe Chronicles" başlıklı dizi yazıları hazırlamaya yöneltmiştir. Bu çalışmayı bitmiş bir kitap değil, sürekli genişleyen bir taslak olarak tanımlar ve özellikle markayla yeni tanışanlara yönelik bir kılavuz saydığını söyler.

Sallynoggin Ziyareti

Ekim 2012 tarihli veda yazısında, sağlığının bozulması nedeniyle günlüğe ara vereceğini duyurmuş, arşivin başvuru kaynağı olarak çevrim içi kalacağını belirtmiştir. Aynı yazıda, uzun süredir ertelediği İrlanda yolculuğunu gerçekleştirdiğini ve Peterson'ın Sallynoggin'deki tesisini gezdiğini aktarır. Kayıtlara göre bu ziyarette şirketin sahibi Tom Palmer kendisini karşılamış, marka tarihine yönelik araştırmaları nedeniyle üzerine adı işlenmiş gümüş spigot bağlantılı bir "Baskerville" pipo takdim edilmiştir. Lilley, atölyede elli yılı aşkın süredir Peterson'da çalışan gümüş ustası David Blake ile de tanıştığını yazar.

Bugün Peterson üzerine çalışan meraklılar için Chronicles yazıları, dağınık kataloglardan ve damga bilgisinden derlenmiş erken bir toplu başvuru metni sayılır.