Castello Pipolarını Tarihlendirme ve Damga Okuma

Castello pipolarını tarihlendirme, tek bir yıl koduna değil, birbirini izleyen birkaç damga kuşağına dayanır. Atölye 1947'de Carlo Scotti tarafından Cantù'da kurulmuştur; o günden bu yana kullanılan yazı, harf ve simgeler bir pipoyu çoğu zaman on yıl aralığına, 1987 sonrasında ise doğrudan yılına yerleştirmeye yeter. Aşağıdaki ölçütler, damgaların birlikte okunmasını gerektirir: tek başına hiçbiri kesin sonuç vermez.

Erken Dönem Yazıları

Kuruluşu izleyen ilk yıllarda pipolara "Mi Reserva" ibaresi vurulmuştur; "kendi ayırdığım" diye çevrilebilecek bu yazının, kayıtlara göre 1947 ile 1950 arasındaki üretimi işaret ettiği kabul edilir. Sonraki dönemde damgaya "Reg No" eklenmiştir. Bu numara sıklıkla şekil numarası sanılır; oysa yalnızca şirketin marka tescil numarasıdır ve pipo biçimiyle ilgisi yoktur.

Şekil numarası kendi başına tarih vermez, ama okunması gerekir. Numaranın önüne eklenen bir rakam biçimin niteliğini bildirir: 2, gövdenin süslü bir yorumla ele alındığını; 3 ise oymanın sıra dışı olduğunu anlatır. Anlatılana göre 3 ile başlayan numaralar zamanla yerini π simgesine bırakmıştır; bu değişimin hangi yılda yapıldığı belgelenmiş değildir.

Ağızlıktaki işaret de ayırt edicidir. İlk kullanılan simge beyaz çubuktur. Castello'nun Amerikalı dağıtımcı Wally Frank ile çalışmaya başlaması bunu değiştirmiştir: dağıtımcının kendi ürün dizisi zaten "White Bar" adını taşıdığından, Amerikan pazarı için elmas görünümlü bir taş kakma tasarlanmıştır. Beyaz akrilik ağızlıklarda ise siyah nokta kullanılır.

Boy ve Kalite Harfleri

Harf sisteminin ilk biçimi yalnızca boyu bildiriyordu. Aktarılana göre 1950'lerin sonuyla 1960'ların ortası arasında kalan pipolarda SA, SB, SC ve SS harfleri kullanılmış, SA en küçük, SS en büyük ölçüyü karşılamıştır. Bu aralık tek bir derlemeye dayandığından kesin sınır sayılmamalıdır.

Franco "Kino" Coppo 1969'da işletmeye katıldı; büyük "K" harfine dayalı derecelendirme de 1960'ların sonu ile 1970'lerin başında yerleşti. Kumlanmış ve oyma yüzeylerde bu harf yalnızca boyu, düz yüzeylerde ise damarın niteliğiyle boyu birlikte anlatır. Aynı yıllar, atölyenin elle bitirilen makine üretiminden bütünüyle el yapımı üretime geçtiği yıllardır.

1982'de büyük "K" bırakılıp küçük "k" harfine geçilmiştir: tek harf daire içinde, iki ve daha fazlası oval içinde verilir. Bu ayrım, bir pipoyu 1982 öncesi ve sonrası diye ikiye bölmenin en pratik yoludur.

Şato Damgası ve Ek İşaretler

1987'de markanın kırkıncı yılında, içinde sayı bulunan bir şato damgası kullanılmaya başlandı. Sayı 1947'ye eklendiğinde üretim yılını verir; şatoda "50" yazan bir pipo 1997 üretimidir. Damga her pipoda bulunmaz, bu yüzden yokluğu tek başına bir tarih göstergesi sayılmaz.

Aşağıdaki işaretler koleksiyoncu derlemelerinde şöyle okunur; tarih verenleri bağımsız bir kayıtla teyit edilememiştir:

Damga	Anlamı
Big Line	1968-1972 arası; sonra Great Line adını aldı
US	1997'den itibaren ABD dağıtımı
KINO	2007, altmışıncı yıl
X	Fabrikadan elden teslim alınan pipo
A	"Amicizia", armağan edilen pipo
LOB	Fabrikanın geri satın aldığı eski koleksiyondan

Harf ya da harf-sayı çiftinden oluşan kısa kodların ise pipoyu ilk satan tütüncüyü gösterdiği aktarılır; bunların çoğu İtalyan dükkânlarına, birkaçı da yurt dışındaki satıcılara karşılık gelir. Kodlar tarih vermez; yalnızca bir piponun hangi pazar için hazırlandığını anlamaya yarar. Damga okumanın genel çerçevesi için pipo damgaları ve logoları maddesine, markanın kendi tarihi için Castello maddesine bakılabilir.

İşletmenin yönetimi 1980'lerin başından itibaren Carlo Scotti'nin kızı Savina ile damadı Franco Coppo'ya geçmişti; Scotti 1992'de hayatını kaybetti. Coppo'nun 2025'teki ölümüne dek sürdürdüğü bu süreklilik, damga düzeninin de büyük ölçüde korunmasını sağlamıştır. Atölyenin yönetimi bugün Coppo'nun kızı Stefania Coppo'nun elindedir.