Charatan Pipolarını Tarihlendirme
Charatan pipolarını tarihlendirme, Charatan markasının hiçbir zaman yıl kodu kullanmamış olması nedeniyle dolaylı yoldan yürür: pipo, sahiplik değişimlerinin sapta ve ağızlıkta bıraktığı izlere bakılarak bir döneme yerleştirilir. Bu izler tek başına bir yıl vermez, ama üst üste bindirildiğinde çoğu piponun birkaç yıllık bir aralığa oturması mümkün olur. Yöntemin tek şartı, ağızlığın özgün olmasıdır; sonradan takılmış bir ağızlık en belirleyici iki ipucundan birini birden ortadan kaldırdığı için geriye yalnızca sap yazıları kalır.
Sap yazısı ve şekil kodu
Sapa vurulan yazının satır sayısı, dönem ayrımında en pratik başlangıç noktasıdır. 1960'lara kadar iki satır hâlinde "CHARATAN'S MAKE LONDON ENGLAND" okunur ve şekil kodu yalnızca rakamlardan oluşur. Bu koda eklenen harfler sonraki dönemin işaretidir: DC eki piponun Double Comfort ağızlıkla çıktığını, X eki ise Double Comfort'suz semer ağızlıkla çıktığını gösterir. Kodda bu harflerden biri varsa pipo 1960 sonrasına aittir.
"MADE BY HAND" damgasının ilk kez 1958'de vurulduğu aktarılır, ancak bazı kayıtlar bunu birkaç yıl öne ya da arkaya çeker. 1960'ların ortasında bu yazı üç satırlık bir düzene geçmiş, kısa bir süre sonra da büyük harften el yazısı karakterine dönüşmüştür. Sapta daire içinde görülen £ işareti, yani Lane damgası, tek başına sahiplik kanıtı sayılmaz; kayıtlara göre aynı damga, Lane'in henüz yalnızca Amerika ithalatçısı olduğu yıllarda gönderilen pipolara da vuruluyordu. Fransa'daki üretime geçildikten sonra Londra'yı öne çıkaran ibareler kaybolur, yerlerini "CHARATAN of London" yazısı alır; bazı örneklerde sapta ya da ağızlıkta "France" ibaresi de görülür.
Ağızlık biçimi ve CP amblemi
Şekil kodundaki eki doğrulayan ikinci ölçüt ağızlığın kendisidir. Erken pipolarda konik (tapered) veya semer (saddle) biçimli sıradan ağızlıklar kullanılmıştır; ısırılan bölümü iki kademeli olan Double Comfort ağızlık ise Lane yönetiminin getirdiği yeniliktir ve bugüne kadar sürmüştür. Buna göre konik ağızlıklı bir pipo Lane öncesi, Double Comfort ağızlıklı bir pipo ise 1960 sonrası kabul edilir. Semer ağızlık her iki dönemde de karşımıza çıkabildiğinden, bu durumda karar şekil kodundaki X ekine bırakılır.
Ağızlığa basılan iç içe geçmiş CP amblemi de kabaca dört evreye ayrılır. En eski damgalarda harfler ince işlenmiştir ve C harfi P'nin içine girer; Lane yıllarında aynı düzen belirgin biçimde kalınlaşır. Aktarıldığına göre yaklaşık 1980'den başlayarak C artık P'nin içine girmez, iki harf yalnızca yan yana birleşik durur. Dunhill ve Russell dönemlerinin amblemleri de birbirinden ayrılır, ama bu ayrım ancak karşılaştırmalı bakışla fark edilir.
Dönemler ve belirsizlikler
Meraklılar arasında yerleşmiş ayrım firmanın sahiplik tarihini izler: kurucu Frederick Charatan'ın 1863'te Londra'da başlattığı ilk dönem, 1910'dan itibaren oğlu Reuben'in dönemi, ardından Lane Limited yılları, Dunhill yılları, J. B. Russell dönemi ve 2000 dolaylarında başlayan ikinci Dunhill dönemi. Dunhill yılları kendi içinde ikiye bölünür: üretimin eski Londra fabrikasında sürdüğü ilk yıllar ile 1982'de bu fabrikanın kapatılıp işin Walthamstow'daki Parker-Hardcastle tesisine devredildiği sonraki yıllar. Russell döneminde üretim Fransa'ya, Saint-Claude kentine taşınmış, 2000'den sonra ise Colin Fromm'un yönettiği Invicta Briars atölyesinde sürdürülmüştür.
Bu çerçevenin sınırları kaynaktan kaynağa oynar. Reuben'in ölümü ve firmanın satışı için 1960, 1962 ve 1963 yılları verilir; Dunhill'in devralması 1976 ortası ya da 1978 olarak geçer; Russell döneminin bitişi 2000 ile 2002 arasında değişir. Bu yüzden dönem sınırlarına yakın düşen pipolarda birkaç yıllık belirsizlik payı bırakmak gerekir.