Saint-Claude

Saint-Claude, Doğu Fransa'da Jura ilinde, Bourgogne-Franche-Comté bölgesinde yer alan ve 19. yüzyıl ortasından 20. yüzyıl ortasına kadar el yapımı ahşap pipoların dünya başkenti sayılan kenttir. Pipo edebiyatında bir marka adı gibi anılsa da Saint-Claude aslında bir yer adıdır: Kentin damgası, tek bir firmanın değil, birbirine bağlı onlarca atölyenin ortak ürettiği bir sanayinin izidir.

Hac Yolundan Tornacılığa

Kentin adı, kayıtlara göre 7. yüzyılda yaşamış başrahip Claudius'a dayanır; mezarı çevresinde oluşan hac trafiği, önce Saint-Oyand diye anılan yerleşimin adını da zamanla değiştirmiştir. Hacılara satmak üzere haç, heykelcik ve tespih yapan atölyeler yüzyıllar içinde bölgeyi bir ahşap tornacılığı merkezine dönüştürdü. 18. yüzyıldan itibaren enfiye kutuları, şimşir pipolar ve kemik, boynuz, kehribardan ağızlıklar üretilip İsviçre, Almanya ve Avusturya'ya satılmaya başlandı. Bu birikim önemlidir: Kent, yeni bir malzemeyi işleyecek usta kadrosunu ve tezgâh düzenini pipo sanayisi doğmadan önce hazır etmişti.

Kentteki firmalar briardan önce de pipo yapıyordu: Jeantet'nin 1807'de yerel ahşap ve boynuzla Alman tipi porselen pipolar, Ulm biçimli ahşap pipolar ve lüle taşı örnekleri ürettiği kayıtlıdır. Yerel kayıtlara göre 1841'de kentte yirmi kadar işçi çalıştıran üç pipo firması vardı. Funda kökünün (briar) pipoya uygulanması için genellikle 1854 ya da 1856 yılları verilir; ilk piponun kimin elinden çıktığı ise tartışmalıdır. Yeni malzemenin yol açtığı dönüşüm Briar Devrimi ve Saint-Claude maddesinde ayrıntılı olarak ele alınır.