Comoy's Tarihi ve Pipolarını Tarihlendirme Kılavuzu
Comoy's tarihlendirme kılavuzu, Londralı Comoy's firmasının pipolarını damgalarından yola çıkarak bir üretim aralığına oturtmanın yollarını toplar. Firma hiçbir dönemde pipoya üretim yılını doğrudan veren bir işaret vurmadı; Dunhill pipolarındaki gibi bakılacak bir yıl kodu bulunmadığından tarih, marka yazısının biçimi, menşe damgası, ağızlığa kakılan "C" ve seri adı üst üste bindirilerek daraltılır. Sonuç çoğu zaman tek bir yıl değil, birkaç yıllık bir aralıktır. Firmanın genel tarihi Comoy's of London maddesinde anlatılır.
Dönem çizgileri
Aile, kayıtlara göre 1825'te Fransa'nın Saint-Claude kasabasında François Comoy ile pipo yapımına başladı; funda kökü (briyar) bu atölyelerde kısa süre sonra ana malzeme oldu. 1850 doğumlu Henri Comoy 1879'da Londra'ya geçip Seven Dials'ta küçük bir atölye açtı. Üretim 1895'te Clerkenwell'e, 1913'te daha büyük bir binaya taşındı; iş 1914'te H. Comoy & Co. Ltd. adıyla şirketleşti. Henri 1924'te yetmiş dört yaşında öldü, firma yeğenleri Louis ve Charles Chapuis'nin eline kaldı. Aktarılana göre firma 1929'da, Civic ile Oppenheimer'ın pipo şirketlerini bir araya getiren Cadogan Investments Ltd. çatısı altına girdi. İkinci Dünya Savaşı'nda üretim küçük bir atölyeye indiğinden 1940'lardan kalma Comoy's azdır. Ailenin denetimi 1980'lerin başında tamamen Cadogan'a geçti; koleksiyonda asıl ayrım çizgisi bu tarihtir.
Marka ve menşe damgası
En eski pipolarda "Comoy's" öne eğik, birbirine bağlı el yazısıyla vurulur ve "s" harfinin altından geriye uzanan uzun bir kuyruk taşır. Bu biçim yaklaşık 1900-1919 arasına işaret eder. Yaklaşık 1917'den 1930'ların sonuna kadar damga kavis çizen büyük harfe döner: tırnaklı (serifli) harfler, kesme işareti ve ötekilerden iri bir "C". Kavisli damga savaştan hemen sonra da kısa süre kullanılmıştır. 1945 dolayında yazı düz satıra iner. 1950'lerden sonra damga blok harfe geçer; üç çeşidi ayırt edilir: kesme işaretli ve iri "C"li tırnaksız biçim, aynı özellikleri taşıyan tırnaklı biçim, bir de kesme işaretsiz, "C"si küçülmüş kısa ömürlü biçim. Damgalar aşındıkça yenileri sipariş edildiğinden eski ve yeni kalıplar bir süre yan yana kullanılmış, geçiş yılları bulanıklaşmıştır.
Menşe damgası ayrı bir katman ekler. Düz satır ya da iki satır hâlindeki "London Made" 1902'ye kadar geriye gider; ne zaman bırakıldığı tartışmalıdır, damga arşivleri 1910'ların ortasını, pipo literatürünün bir bölümü 1930'ları verir. Comoy's bu ibareyi kullanan ilk Londralı üretici sayılır. "Made in England" daire içine yerleştirilir; 1910'a inen örnekleri bilinse de asıl yaygınlaştığı yıllar 1930'lardır. Daire içindeki "Made in London" ile hemen altındaki düz "England" satırı ise savaş sonrası ihracat atağıyla, 1950'lerin başında ortaya çıkar.
Ağızlıktaki üç parçalı "C"
Marka simgesi kakma "C", ağızlığın yan yüzüne 1919 dolayında işlenmeye başlandı. Harf tek parça değildir: yuvarlak beyaz bir kakmanın ortası ve harfin açık kalan ağzı ayrı ayrı delinip küçülen siyah parçalarla doldurulur. Üç ayrı delme gerektiren bu işçilik yüzünden "üç parçalı C" adıyla anılır ve Cadogan dönemine kadar sürer. 1920'ler ile 1930'ların başındaki örnekleri savaş sonrasına göre belirgin biçimde incedir. Cadogan önce ortasında "C" bulunan tek delikli bir kakmaya, ardından lazer baskıya geçti.
Seri adları ve gümüş bilezik
Seri adları da aralığı daraltır. Prima 1900'lerin başında üst dereceydi; Tradition 1925'te yüzüncü yıl için çıkarıldı. Grand Slam, sap içine yerleşen metal bir filtre düzeneğiyle birlikte 1933'te tanıtıldı; pipolarda okunan 2.001.612 numaralı Amerikan patenti aynı yıl dosyalanmış, 1935'te verilmiştir. Blue Riband adı, Atlantik'i en hızlı geçen yolcu gemisine verilen unvandan gelir; Cunard'ın Queen Mary'si bu rekoru Ağustos 1936'da kırmıştır. London Pride hemen altında, daha açık cilalı bir basamaktı. Old Bruyere ile Virgin Briar ise 1965 kataloğunda artık yer almaz; bu adlar daha erken bir döneme işaret eder.
En kesin dayanak gümüş bilezikteki damgadır. İngiliz düzeninde yürüyen aslan gümüşün ayarını, leopar başı Londra ayar dairesini, harf ise yılı gösterir; yıl harfi uygulaması 1478'e dayanır. Bilezikler fabrikaya parti hâlinde geldiğinden damganın verdiği yıl pipodan bir yıl erken olabilir; yine de başka hiçbir ipucu bu kadar dar bir aralık vermez.