Dremel (Döner Uçlu El Aleti)

Dremel, pipo yapımcılarının atölyesinde adı marka olmaktan çıkıp alet cinsinin karşılığı hâline gelmiş, yüksek devirde dönen küçük bir el aletidir. Ucuna takılan freze, taş, zımpara tamburu ya da kazıma iğnesiyle çalışır; gücü değil, hassasiyeti ve dar yerlere ulaşabilmesi nedeniyle tercih edilir.

Markanın kısa tarihi

Şirketi 1932'de Wisconsin'in Racine kentinde Albert J. Dremel kurdu. Avusturya'dan Amerika'ya göç eden Dremel'in adına kayıtlı çok sayıda patent bulunur; ilk ürünleri arasında elektrikli jilet bileme aygıtı da vardı. Bugünkü döner el aletinin atası sayılan Moto-Tool 1935'te tanıtıldı ve elde taşınabilen yüksek devirli aletlerin ilk yaygın örneği oldu. Marka 1993'te Robert Bosch bünyesine geçti ve o tarihten beri bu çatı altında üretiliyor.

Aletin el sanatlarında bu kadar yayılmasının nedeni, dakikada on binlerce devre çıkabilen küçük bir motorun ucuna neredeyse her tür kesici, aşındırıcı veya parlatıcı başlığın takılabilmesidir. Pipo yapımcıları da aleti bu esnekliği için edinir; tek bir gövdeyle birbirinden çok farklı işler görülür.

Gövdede değil, ayrıntıda

Aletin atölyedeki yeri, ağır talaş almaktan çok bitirme aşamasındaki ince işlerdir. Briyar kütüğünün kaba biçimi çoğunlukla bantlı zımpara veya ahşap torna üzerinde alınır; el aleti bu aşamalardan sonra devreye girer. Dar köşelerin parlatılması, rustication yüzeylerinde bırakılan çapakların temizlenmesi ve gözle görülmeyecek kadar küçük rötuşlar bu grupta sayılabilir.

Kazıma ucunun bir başka işlevi de işarettir: kendi metal damgasını henüz yaptırmamış yapımcılar, pipoyu imzalamak için elle kazımaya başvurabilir. Damga kadar temiz bir sonuç vermediği için genellikle ara çözüm kabul edilir.

Ağızlık ve mortis işleri

Aletin vazgeçilmez sayıldığı iki iş, gövdede değil bağlantı ucundadır. Bunların ilki ağızlığın ısırma ucundaki yarıktır. Yarık dar kalırsa çekiş boğulur, fazla açılırsa geride yeterli et kalmaz ve ağızlık ısırıldığında delinir; el aletiyle yapılan işin ölçüsü de bu iki sınır arasında aranır. Konunun ayrıntısı ağızlık işçiliği maddesindedir.

İkincisi mortis tabanıdır. Derin bükümlü (bent) pipolarda hava deliği, birçok tasarımda tabanın tam ortasına denk getirilemez; ağızlık takılıyken pipo temizleyicisi hazneye ulaşmaz. Tabanın ucu ince bir frezeyle kanal biçiminde genişletilmesi bu engeli kaldırır.

Alet seçimi

Yapımcılar arasında değişken devirli modeller yaygın olarak önerilir; parlatmanın istediği hız ile kazımanın istediği hız birbirinden hayli uzaktır. Esnek mil aparatı ise motorun ağırlığını elden alarak ucun kalem gibi tutulmasına imkân verdiği için hassas işlerde belirleyici sayılır. Uçlar da iş türüne göre ayrılır: oyma ve kazıma iğneleri, taş uçlar, küçük zımpara tamburları.