İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Dunhill (WWII Phase)

WWII Phase, Dunhill literatüründe markanın İkinci Dünya Savaşı ve hemen sonrasına denk gelen yıllarını anlatmak için kullanılan başlıktır. Kabaca 1939 ile 1953 arasını kapsayan bu aralık, koleksiyonculuk açısından iki nedenle ayrı tutulur: üretim sayıca çok azalmıştır ve bu yıllara ait pipolar, markanın alışılmış damga düzenine uymayan işaretler taşır. Dönemi tanımaya çalışan araştırmacılar, elde kalan az sayıda örnekten ve savaş yıllarının tedarik koşullarından geriye doğru çıkarım yapmak zorunda kalır.

Bombalanan mağaza

Londra'nın Duke Street, St. James's adresindeki Dunhill mağazası, Blitz olarak anılan gece baskınlarında ağır hasar gördü. Kaynakların çoğu yıkımı 1941'in ilk yarısına yerleştirir; saldırının tarihini 17 Nisan 1941 olarak veren anlatılar da vardır, ancak bu ayrıntı tek bir kaynağa dayandığı için kesin sayılmaz. Dönemin ticaret basınında, şirketin başındaki Alfred Henry Dunhill'in yıkıntıdan kalma bir parçayı elinde tutarken çekilmiş fotoğrafı yayımlandı; satışın enkazın ortasında sürdüğü de aynı yıllarda aktarıldı. Binanın onarımı savaş sonrasının malzeme kısıtları yüzünden uzadı; mağaza ancak 1953'te eski hâline kavuşabildi.

Alfred Henry Dunhill, 1928'de babasının yerine şirketin başkanlığını üstlenmişti. Bu görevi 1961'e kadar sürdürdü, ardından yerini kız kardeşi Mary Dunhill'e bıraktı; 1971'de hayatını kaybetti.

Ham madde darlığı

Savaş ve sonrasındaki karne düzeni, üretimin her aşamasını sıkıştırdı. Düz (smooth) bitişli Dunhill'lerde kullanılan İtalyan briyarı bulunmaz oldu; büyük gövdelere elverecek bloklar ancak 1948'den sonra, hem sınırlı sayıda hem de ağır maliyetle yeniden ortaya çıktı. Kumlanmış Shell bitişinin dayandığı Cezayir briyarında darlık nispeten hafif seyretti. Ağızlık tarafındaysa vulkanit (ebonit) karneye bağlı ya da tümüyle yasaklı sayıldığı için, savaş yıllarında çıkan piponun büyük bölümü boynuz ağızlıkla donatıldı. Boynuzun kırılganlığı zamanla kendini gösterdiğinden, bugün koleksiyonlarda aynı yıllara tarihlenip vulkanit ağızlık taşıyan örneklere rastlanır; bu ağızlıkların sonradan takıldığı kabul edilir. Kimi parçalarda görülen alışılmadık renk ve damar görünümü de, kökün yalnızca seçkin bölümünü ayırmaya elverecek stok kalmamasına bağlanır.

Üretimdeki daralmanın en görünür kanıtı kataloglardır. Otuz yıl boyunca aralıksız yıllık katalog çıkaran şirket, 1940'lar boyunca bu geleneği sürdüremedi. Aktarıldığına göre dönemden kalan tek basılı örnekler, 1943 dolaylarında Kuzey Amerika'da ve on yılın sonunda Britanya'da dağıtılan iki "hediye" kataloğudur.

Damgaların okunması

Savaş yıllarının damga düzeni, Dunhill tarihlendirmesinin en tartışmalı başlıklarındandır. John C. Loring'in ortaya attığı varsayıma göre dönemin bir bölümünde gövdeye yalnızca marka, bitiş, "MADE IN ENGLAND" ve tek bir patent numarası vuruluyor; tarih kodu ile iç boru işareti düşüyordu. Damga çizelgelerini derleyen kaynaklar ise ölçüyü 417574 numarası üzerinden kurar: numaranın tek başına bulunması 1935-1941, sonuna "/34" eklenmiş hâli ise 1942-1954 aralığına işaret eder. İki yaklaşım tam olarak örtüşmez; Loring'in savaş piposunda beklediği 1341418/20 numarası, çizelgelerde bu yıllara değil daha eskiye bağlanır. Söz konusu numara yağ işlemi ve kumlamaya ilişkin Amerikan patentidir ve 1930'ların Shell'lerinde görülür; savaş yıllarında Kuzey Amerika'ya gönderilen kimi parçalarda "U.S." ön ekiyle yeniden belirdiği aktarılır. Yardımcı bir başka ölçüt de mülkiyet ekidir: "Dunhill's" biçimi 1930'ların ortasında bırakıldığı için, eksiz "Dunhill" damgası parçayı bu tarihin sonrasına yerleştirir.