Mariner (Joe Mariner)

Mariner, Joe Mariner'ın 1972'de Kaliforniya'nın Napa kentinde açtığı ve serbest biçimli pipolarıyla anılan Amerikan atölyesidir. Atölye hiçbir zaman fabrikaya dönüşmedi: 1974'te yıllık üretim iki yüz pipo dolayındaydı ve bunlar Batı Yakası ile Chicago'daki sayılı tütüncüye toptan veriliyordu. Buna karşın Mariner adı, 1980'lerin ortasında Amerikan el yapımı pipo sahnesinin en çok ödül toplayan imzalarından biri hâline geldi.

Napa yılları ve ödüller

Ustanın adını duyuran ödüller kısa bir döneme sığar. 1980'de San Francisco'daki Pipe Collectors Expo'da yılın piposu seçildi; 1984'te Pipe Collectors International (PCI) birliğinin Chattanooga'daki ilk kongresinde en iyi Amerikalı pipo ustası unvanını, ertesi yılki ikinci kongrede ise hem en iyi briyar serbest biçim hem en iyi usta ödüllerini aldı. 1986 ve 1987'de düzenlenen ulusal pipo fuarlarında sırasıyla en iyi usta ve en iyi serbest biçim seçildi. Değerlendirmeyi 1984'te kongreye katılan yirmi usta, 1985'te ise perakendeciler yapmıştı. Aynı 1984 kongresinde Mariner, PCI'nin "kapnismolog" (pipo uzmanı) diye andığı ilk sekiz kişi arasına da girdi.

Pipolar bu yıllarda Berkeley ve Oakland'daki Drucquer & Sons'tan Chicago'daki Iwan Ries & Co.'ya uzanan bir dükkân ağıyla dağıtıldı; San Francisco, Mill Valley, Sacramento, Fresno, Anaheim ve Los Angeles'taki tütüncüler de bu ağın parçasıydı. Kayıtlara göre ustanın işini rafına koyan ilk perakendeci 1973'te Drucquer & Sons olmuştu. 1980'de bir grup serbest biçim pipo Tokyo'daki büyük bir tütüncüye ulaştı ve orada Dunhill'in ve bir Danimarkalı ustanın pipolarıyla birlikte sergilendi; anlatılana göre döviz kuru ve Japonya'nın ithalat kısıtları bu bağlantıyı sürekli bir ilişkiye çeviremedi.

Briyar ithalatçılığı

Atölyesine kesintisiz iyi malzeme sağlamak isteyen Mariner, 1976'da tonluk briyar alımlarına başladı; 1979, 1982, 1983 ve 1985'te de büyük sevkiyatlar geldi. Gelen malın önemli bir bölümü, açılmamış ve ayrıştırılmamış çuvallar hâlinde sınırlı üretim yapan başka ustalara toptan devredildi. Usta, akıp giden bu stoktan iri ve olağan dışı biçimli blokları kendi üretimine ayırıyordu. Kullandığı briyarı üç ilâ altı yıl kendi elinde havayla kuruttuğunu belirtir; sıkı ve kusursuz damarlı pipolarını da bu bekletmeye bağlar.

Mariner Classics

1987'de hem pipo üretimi hem briyar ithalatı askıya alındı; usta bilgisayar sistemleri tasarımı ve programcılığa yönelmişti. Elindeki geniş stok, on yılı aşkın bir aradan sonra pipoları doğrudan koleksiyonculara sunmasına imkân verdi. Bu dönüşün ürünü olan Mariner Classics hattının ahşabı ise atölyenin kendi ithalatından değil, çeyrek yüzyıl beklemiş bir devir zincirinden gelir. Brooklyn'de Battery Caddesi'ndeki küçük imalathanesini otuz yılı aşkın süre işleten Rocco Cuttri, 1950'lerin sonunda emekli olurken elindeki binlerce yarı işlenmiş hazneyi Bud Ford'a bıraktı; Ford bunları Trade Winds markasıyla tamamlayıp Sacramento'daki dükkânını neredeyse tümüyle bu pipolarla donattı. 1982'de Ford da işi bırakınca artakalan yüz düzineden fazla hazne Joe Mariner'ın eline geçti. Yıllarca standart kalıp üretmeye direnen usta, bu kadar yıllanmış ahşap söz konusu olunca fikrini değiştirdi.

Damga ve kod düzeni

Serbest biçimli pipolar imzalı, tarihli ve kodludur. Kodun baş harfi ahşabın hangi partiden geldiğini söyler: E 1976, F ile L 1979, K ise 1982 alımını gösterir; HS harfleri ise İkinci Dünya Savaşı yıllarına uzanan çok eski bir ebauchon partisini ayırır. Onu izleyen harfler piponun özelliklerini sıralar — köprülü gövde, kokobolo sap ya da halka, lucite ağızlık, dikey kesilmiş blok, sapla aynı hizada biten ağızlık. Sondaki rakamlar piponun kendi serisi içindeki sıra numarasıdır. Classics hattında ise numara, piponun o şekilden üretilecek toplam adet içindeki sırasını verir; sapa gümüş bilezik ya da gül ağacından bir halka eklenebilir, ağızlık akrilik veya sert kauçuktan yapılır. Serbest biçim örnekleri, ayna parlaklığındaki yüzeyleri ve asimetrik hatlarıyla dönemin Amerikan işçiliğinin ayırt edici parçaları sayılır.