Mitch Kalter: S&M Pipes'ın Tezgâh Tarafı

Mitch Kalter, Amerika Birleşik Devletleri'nde çalışan ve pipolarını S&M Pipes adı altında tanıtan bir pipo yapımcısıdır. Pipoculuk onun ilk mesleği değildir; kendi anlatımına göre emekli bir cerrahtır ve tezgâh başına, mekanizmaların nasıl kurulduğunu çözme merakının uzantısı olarak geçmiştir. S&M Pipes, Kalter ile üniversite yıllarından tanıdığı arkadaşı Steve'in ortak girişimidir. İş bölümü nettir: sıfırdan yapılan pipolar Kalter'in, ikinci el estate pipo onarımları ise Steve'in alanıdır. Ortaklığın kuruluş yılı ve resmî ticari kaydı erişilebilir kaynaklarda belirtilmemiştir.

Tezgâha giden yol

Briyar, Kalter'in denediği ilk ince işçilik değildir. Yıllarca olta balıkçılığında kullanılan yapay sinekleri elde bağlamış, aynı ölçekte sabır isteyen yeni bir uğraş ararken pipo yapımına yönelmiştir. Bu tür geçişler artisan pipo çevresinde alışılmadık sayılmaz; küçük parçalarla çalışmaya alışmış bir elin ağaçla iş görmesi görece kısa sürede mümkün olur. Kalter, pipo dumanıyla ilk kez yine Steve aracılığıyla, yarım yüzyıl kadar önce tanıştığını söyler.

Çalışma yöntemi

Kalter'in üretimi, atölyeye girmeden önce kâğıt üzerinde biten bir planlamaya dayanır. Kimi pipolar önce bir fikir olarak belirir ve ona uyacak briyar kütüğü aranır; daha sık görülen durum ise kutudan gelişigüzel alınan bir kütüğün neye dönüşebileceğinin düşünülmesidir. Karar verildiğinde pipo, gerçek ölçüsünde kurşun kalemle çizilir. Bu çizim yalnızca dış hatları değil, tütün haznesini, hava kanalını, ağızlığın oturacağı yuvayı (mortise) ve gövdeye eklenecek ara parçalarla bilezikleri de kapsar.

Tezgâh aşamasında ölçüler önce açılır, biçim sonra gelir. Hazne, hava kanalı ve yuva, gövde kabaca yontulmadan tornada delinir; ağızlığa ait zıvana (tenon) ve ağız ucu parçaları metal tornada hazırlanır. Böylece ağızlık işçiliği ile gövde işçiliği baştan iki ayrı hat olarak ilerler. Kabaları çıkan parçalar kendi grupları içinde epoksiyle birleştirilir ve ancak bundan sonra iki yarı bir araya getirilir. Biçimlendirme kademelidir: taşlama diski, Fransız çarkı, döner freze ve eğe sırayla devreye girer.

Gövde ile ağızlık istenen hatta yaklaştığında ağızlık yeniden sökülür. Genel konturu tornada alındıktan sonra son hâlini elde eğe ve zımparayla bulur. Buna karşılık son zımpara, parlatma ve ağızlığın bükülmesi pipo takılıyken yapılır; amaç iki parçanın birbirine göre hizasını bozmamaktır. Yüzey 1200 numara zımpara inceliğine denk bir düzeye getirilir, bitiş ise karnauba mumuyla verilir. Kalter'in metal torna ağırlıklı bu düzeni, tek kişilik atölyelerde sık görülen ölçü odaklı çalışma anlayışının tipik bir örneğidir.