Ashton Pipoları: Bir İngiliz Markasının Doğuşu
Ashton, 1983'te İngiltere'de kurulan ve birkaç yıl içinde üst düzey briyar pipo yapımcıları arasında ad yapan bir markadır. Doğuşu iki kişinin buluşmasına dayanır: Alfred Dunhill fabrikasında yetişen usta William John Taylor ile markanın Amerika Birleşik Devletleri'ndeki dağıtımını üstlenen ithalatçı R. D. Field. Field'ın kuruluş yıllarını ilk ağızdan anlattığı "The Ashton Pipe Story" başlıklı metin, erken döneme ilişkin ayrıntıların başlıca kaynağı sayılır.
Dunhill tezgâhından kendi markasına
Aktarılanlara göre Taylor, 1959'da on beş yaşındayken Alfred Dunhill bünyesine torna operatörü olarak girdi. Fabrikada çıraklık uzundu: yeni gelen kişi tezgâha geçene kadar yıllarca yardımcı işlerde çalışır, deneyimli pipocuların çoğu da kendi yöntemini kendine saklardı. Taylor bu birikimi zamanla edindi ve 1980'lerin başında kendi markasını kurmaya karar verdi. Ashton adı, 1983'ün başında Field ile yaptığı görüşmelerde belirlendi; o yıl atölyeden çıkan pipo sayısı bilinen kayıtlarda otuz bir olarak geçer. Taylor 1984'te işinden ayrıldı, tümüyle kendi atölyesine geçti ve markaya duyduğu güvenin işareti olarak soyadına Ashton'ı ekleyip William John Ashton-Taylor adını aldı.
Üretim yöntemi
Ashton'ın teknik kimliğini iki işlem belirler. Birincisi yağla kürlemedir (oil curing). Üreticinin tarifine göre tornalanan hazneler önce sekiz saat ısıtılır, ardından üç ayrı yağdan oluşan bir karışımda sekiz saat bekletilir, sonra ısıtılmış pirinç pimlere geçirilerek on dört gün bırakılır. Bu süre boyunca ağaçtan geri sızan yağ, briyar içinde kalan öz suyunu ve kalıntıyı da dışarı taşır.
İkinci işlem derin kumlamadır. Markanın koyu renkli PebbleGrain yüzeyi, iri ve derin dokusuyla erken dönem Dunhill Shell pipolarına benzetilir; markanın kısa sürede tanınmasında bu görünümün payı büyük sayılır. Taylor sonradan PebbleShell adını verdiği bir ara işlem geliştirdi: kürlemesi biten hazneye buhar verilerek yumuşak damar kabartılır, kabaran damar oyularak alınır, kumlama ise en sona bırakılır. Böylece daha budaklı bir yüzey elde edilir. Anlatıldığına göre bu yöntem için İngiliz patenti alınmış, patent numarası da pipolara damgalanmıştır. Yüzey işlemleri arasında ayrıca natürel kumlanmış Old Church ile düz yüzeyli Sovereign, Oak, Claret ve Brindle sayılır.
Ağızlık tarafında da kendine özgü bir uygulama vardır. Çubuk vulkanit, ağızlık biçimine getirilmeden önce uzun süre kaynatılarak kükürdünden olabildiğince arındırılır; bunun matlaşmayı geciktirdiği belirtilir. 1990'ların başında ise vulkanit ile akrilik arasında duran Ashtonite adlı malzeme kullanılmaya başlandı.
Boylar, damgalar ve devir
Marka, Amerikan pazarında büyük hazneli pipolarıyla tanındı. Boy damgaları küçükten büyüğe X, XX, XXX, LX ve ELX biçiminde sıralanır; bunların da üstünde, çok sınırlı sayıda üretilen Magnum serisi bulunur. ELX 1984'te, Magnum ise 1985'te ortaya çıktı. Tarihleme için "Made in England" ibaresinin ardındaki sayı kullanılır: 1983 için 3 ile başlar ve her yıl bir artar; uygulama 2000'li yılların ortasına dek sürmüştür. İlk yılın pipoları yalın harflerle ve "Made in London England" ibaresiyle damgalanmış, yüzey adı taşımamıştır.
Atölyede hiçbir dönemde ikiden fazla tam zamanlı kişi çalışmadı; yardımcı işler için zaman zaman yarı zamanlı ellerden yararlanıldı. Bu yönüyle marka, artisan üretim ile fabrika düzeni arasındaki sınırda durur. William Ashton-Taylor 16 Eylül 2009'da hayatını kaybetti. Üretimi, son yıllarında onunla birlikte çalışan Jimmy Craig sürdürmektedir; Craig'in yaptığı pipolar standart damgaların yanında çoğu zaman "JC" işaretini de taşır.