Urup (Arne Urup)

Urup is een pijpensignatuur die de naam draagt van de Deense meester Arne Urup en die vrijwel volledig is gebaseerd op meerschuim. Er wordt vermeld dat de meester met dit materiaal begon te werken na een blok dat hem begin jaren zeventig in handen kwam. Hoewel hij actief was in de jaren waarin vrijvormige briar het land zijn naam gaf, bleef hij buiten de vormzoektochten die bekendstaan als de Deense school; hij beperkte zich tot meerschuim, amber en zilver, en koos ervoor de oude snijtechnieken van Midden-Europa voort te zetten. In het atelier is het aandeel van machines gering; het grootste deel van het werk verloopt met de hand.

Amberen Stelen

Bij Urups pijpen is de steel meestal van echte amber. Vermeld wordt dat de gebruikte grondstof Baltische amber is, afkomstig uit Litouwen. De reden dat de meester in plaats van doorzichtige amber koos voor de zogenoemde "melkamber", een troebele variant, is praktisch: deze soort is verkrijgbaar in grote en stevige stukken, en toont bij doorzichtige amber niet het rookkanaal dat na verloop van tijd van binnenuit zichtbaar wordt.

Wat amber tot een moeilijk materiaal maakt, is de breekbaarheid. Het rookkanaal kan niet van één kant in één keer geheel worden doorboord: wanneer de boor de uitgang nadert, blijft er geen wand meer over om het stuk overeind te houden, en breekt de amber. Daarom wordt het boren van beide uiteinden in stappen van enkele millimeters uitgevoerd, zodat de twee gaten elkaar in het midden ontmoeten; er wordt vermeld dat de meester hiervoor een fietsspaak met een afgeplatte punt gebruikt. Aan het uiteinde van het kanaal dat naar de kop wijst, wordt schroefdraad gesneden, waarin een teflon verbindingsstuk wordt geplaatst dat in een uitsparing in de steel past. Dat één enkele steel enkele uren handwerk vergt, komt door deze details voort. Het onderhoud is daarentegen eenvoudig: amber verdraagt geen chemische reinigers, water en zeep volstaan.

De Lier- (Congress-) Vorm

De vorm die als de signatuur van de meester geldt, is de Congress-pijp, die vanwege de kromming van zijn steel "lier" (lyre) wordt genoemd. De naam gaat terug op het congres dat in 1814-1815 in Wenen bijeenkwam en de Europese orde na de oorlog vestigde; volgens de overlevering kregen de afgevaardigden op dit congres, vanwege de faam van de stad in de meerschuimsnijderij, elk een Weense pijp cadeau. De maatstaven van de vorm zijn strikt: tussen steel en kop bevinden zich drie amberen ringen, en het verbindingsstuk dat de twee delen samenbrengt, is gemaakt van been met schroefdraad. Volgens de overlevering leerde Urup zowel het snijden van deze vorm als het maken van de eigen steel van de Deense meerschuimmeester Henry Jørgensen, die ook bekendstond om zijn restauratiewerk. De lengte en de kromming van de pijp maken het nodig hem niet in de holle hand vast te houden, maar met de vingertoppen te dragen, zoals een sigaar.

Bodemuitbreidingen

Een ander product dat uit het atelier komt, zijn blokvormige meerschuimuitbreidingen die onder in de kop worden geplaatst. De uitbreiding tilt de bodem van de kop enkele millimeters omhoog en laat eronder een gesloten holte, zodat de bodem niet rechtstreeks door de gloed wordt geraakt. Hiervoor is een reden: omdat meerschuim juist op de koelste plekken, dicht bij het oppervlak, sneller verkleurt, is het meestal de steel die als eerste donker wordt, terwijl de bodem van de kop achterblijft. Dezelfde onderdelen dienen ook als bescherming bij briar-pijpen met een dunne bodem. Volgens de promotieteksten van de fabrikant heeft Urup zijn eigen oplossing ontwikkeld die de uitbreiding met de verbindingsconstructie combineert, en heeft hij een deel van zijn pijpen afgewerkt met met de hand gevormde zilveren ringen.