Dr. Grabow Pipolarında Kullanılan Briyar

Dr. Grabow pipolarında kullanılan briar, seri üretim yapan bir fabrikanın hammaddesini hangi ölçütlerle ayrıştırdığını adım adım izlemeye elveren ender konulardan biridir. Kuzey Carolina'nın Sparta kasabasında 1943'ten bu yana pipo yapan işletme, kendi tanıtımına göre bugün de yılda yaklaşık iki yüz bin piposunu Akdeniz briarından üretmektedir. Markanın model adları rastgele seçilmiş etiketler değildir: bir bloğun hangi hatta gireceği, fabrikaya vardıktan sonra geçtiği iki elemede belli olur. Aşağıda anlatılan uygulama ağırlıkla 1960'lar ile 1980'lerin sonu arasındaki döneme aittir ve büyük ölçüde fabrikada çalışmış bir kaynağın aktarımına dayanır.

Kusur Sayısına Göre Yedi Basamak

Çuvalla gelen bloklar kabaca tornalanıp zımparalandıktan sonra kuru elemeye alınır. Bu aşamada damara bakılmaz; yalnızca odundaki kusurların sayısı esas alınır ve bloklar birden yediye sıralanır. Birinci basamak kusursuzdur, ikincinin birkaç küçük boşluğu kolayca doldurulur, üçüncü basamak dolgu yardımıyla düz yüzeyli bir pipoya dönüşür. Dördüncüden altıncıya kadarki bloklar ancak rustik bitiriş taşır; yedinci basamak pratikte ıskartadır. Bu sıralama, fabrika pipolarında yüzey işlemlerinin neden bir üslup tercihi olduğu kadar bir eleme sonucu da sayıldığını açıklar.

Damar Harfi ve Model Hattı

İlk iki basamaktaki bloklar bir de ıslak elemeden geçer: yüzeye sürülen bir alkol-su karışımı (anlatılana göre yarı yarıya metanol ve su) damarı görünür kılar, sonuç A'dan H'ye harflenir. A ve E tam damarı, B ve F yaklaşık dörtte üçünü, C ve G yarısını gösterir; D ve H bunun da altında kalır. Aynı aktarıma göre harf doğrudan bir model hattına karşılık gelmiştir: tam damarlı bloklar Emperor, Eldorado, Sculptura ve Starfire gibi üst hatlara, dörtte üç damarlılar Regal ve Silver Duke'a, yarım damarlılar Willard'ın düz yüzeyli örneklerine, damarı zayıf olanlar da Color Duke ve Color Viscount gibi boyalı modellere ayrılmıştır; R. J. Reynolds kuponlarıyla dağıtılan Westbrook da tam damarlı bloklardan beslenmiştir. Tek bir fabrika kaynağına dayandığı için bu eşleştirme kesin bir çizelge sayılmaz. Markanın bugün sürdürdüğü hatlar ise Duke, Lark, Grand Duke, Royal Duke, Riviera ve Savoy adlarını taşır.

Çuvalın Bileşimi

Değirmenler briarı beş seçim hâlinde satar: plato (plateaux), Extra Extra, Extra, First ve Mixed. Plato blokları yumrunun kabuğuna bitişik kesildiği için düzgün damar verir ve daha çok freehand pipolarda kullanılır; Dr. Grabow bu seçime hemen hiç yönelmemiştir. Kalan dört seçim, içinden çıkan üst basamak blok oranıyla ayrılır: aktarılana göre Extra Extra çuvalının kabaca dörtte üçü ilk iki basamağa girerken bu oran Extra'da yarıya, First'te üçte bire, Mixed'te onda bire düşer.

Kusurlu bloklar da elenip atılmaz. Avrupa'da yanlış kesildiği için sap payı kısa kalanlar bilezikle, yüksekliği yetmeyen "chip top" bloklar üstten alçaltılarak değerlendirilmiş; bir ya da birkaç yüzü dar kalanlar ise fabrikanın düz panel açabilen tezgâhına gitmiştir. Şekil çizelgesinde karşılığı bulunmayan köşeli Duke örneklerinin çoğunun buradan çıktığı, hiç derecelendirilmeyen küçük artık parçaların da Duke ve Lark hatlarına ayrıldığı aktarılır. Fabrika piposu ile artisan pipo arasındaki fark burada belirginleşir: seri üretimde asıl beceri, aynı çuvaldan çıkan her bloğa uygun bir yer bulmaktır.

Yumrudan Çuvala

Briar, Akdeniz havzasında yetişen funda ağacının (Erica arborea) toprak altındaki kök yumrusudur. Yumru kesime kadar ıslak tutulur; değirmende önce ikiye bölünür, ardından ébauchon denen dörtgen bloklara ayrılır. Bloklar büyük kazanlarda kaynatılarak tanenden ve öz suyundan arındırılır, açık havada kurutulup çuvallanır. Kesim yönü blokla birlikte adlandırılır: düz pipolar için "M", bent ve Continental biçimler için "R" kesim ayrılır. Fabrikanın briarını ağırlıkla Yunanistan'dan, kalanını da İtalya ve İspanya'dan aldığı belirtilir.