Shell Briar ve Tanshell: Patent Damgaları, 1917-1954

Shell Briar ve Tanshell patent damgaları, Dunhill'in kumlanmış pipolarını yaklaşık kırk yıllık bir aralıkta tarihlendirmenin en güvenilir dayanaklarından biridir. Tescil yılı 1917 olan kumlama yöntemi ile daha eski tarihli iç boru (inner tube) buluşu, uzun süre aynı pipo üzerinde yan yana damgalanmıştır. Numaraların hangi ülkeye ait olduğu ve hangi aralıkta kullanıldığı bilinirse, bir gövdenin kabaca hangi on yıla ait olduğu okunabilir.

İki ayrı buluş, tek damga öbeği

İç boru, sapın içinden geçen ince alüminyum bir borudur; katranı toplayarak kanalın tıkanmasını önler. Kayıtlara göre bu düzeneğin tescili 1912 yılını taşır; pipolarda 5861/12 numarasıyla görülür. Kumlamanın tescil yılı ise 1917'dir, ancak damga pipolarda 1918'den itibaren kullanılmıştır ve 119708/17 biçiminde okunur. Bu yüzden erken kumlama örneklerinde çoğu zaman iki numara birlikte yer alır. Yöntemin markanın tarihindeki yeri için Dunhill Shell Briar'ın Tarihi maddesine bakılabilir.

Numaraların dönemleri

Aşağıdaki aralıklar, damga kataloglarında en sık geçen bileşimleri özetler.

Yayımlanmış listelerde 1932-1934 arasında Amerikan pazarına giden bazı gövdelerde 1861910/32 numarasının da göründüğü belirtilir. 1934-1935 arasında kısa süre kullanılan 15114/34 ise geçici (provisional) bir tescildir. Kanada numaralarına ilişkin düzeltmeler için Kanada Patentleri Üzerine Bir Düzeltme maddesi yararlıdır.

Okurken dikkat edilecekler

Eğik çizgiden sonraki iki hane, patentin tescil yılıdır; damganın pipoda kullanılmaya başladığı yıl çoğu zaman bir iki yıl sonrasıdır. Ayrıca 1921'de getirilen yıl kodu uygulamasında patent numarasının ardına (bazı gövdelerde ENGLAND ibaresinin ardına) küçük bir rakam eklenmiştir; yaygınlaşması ertesi yılı bulsa da bu ek, patent aralığından daha kesin bir sonuç verir. Ayrıntılı çizelge için Dunhill Patent Damgaları ve Tarihlendirme maddesine bakılmalıdır.

Patent damgalarının kullanımdan kalktığı 1954 sonrasında tarihlendirme tümüyle yıl ekleri ile yüzey adlarına dayanır. Bu dönemde markanın kumlanmış hattı ikiye ayrılmıştır: koyu renkli Shell Briar ve 1952'de tanıtılan açık kahverengi Tanshell. İlk yılda yapılan sayılı Tanshell örneği deneme niteliğindedir ve bunlarda Cezayir briyarı kullanıldığı, 1953'ten itibaren daha sert ve yoğun Sardunya briyarının standart hâline geldiği aktarılır. Markanın genel çerçevesi için Dunhill (White Spot) maddesine bakılabilir.