Bennie Joe Pipes: Cakarta'dan El Aletleriyle Pipo

Bennie Joe Pipes, Cakarta'da çalışan Prasetya Tri Wibowo'nun el yapımı pipolarına verdiği addır. Kayıtlara göre 1991 doğumlu olan Wibowo mimarlık okumuş, meslek yaşamının ilk yıllarını da bu alanda geçirmiştir; pipo yapımına 2010'lu yılların sonunda, işinden artan saatlerde başlamış, 2020'de bu uğraşı tam zamanlı mesleğine dönüştürmüştür. Markayı çağdaş artisan üretimi içinde ayrıksı kılan şey, şekil dağarcığından çok atölyenin donanımıdır.

Torna Olmadan Çalışan Bir Atölye

Bennie Joe pipolarında gövdeye biçim veren bir tezgâh yoktur. Atölyede torna, sütunlu matkap ve bant zımpara makinesi bulunmaz; elektrikli tek donanım bir el matkabı ile bir el taşlamasıdır. Haznenin ve duman kanalının açılması dışında bütün iş eğe ve zımparayla, elde yürütülür. Wibowo bunu bir tasarım ilkesi olarak değil, ağaç işleme makinelerinin ülkesinde pahalı ve zor bulunur olmasının sonucu olarak anlatır.

Bu çalışma biçiminin görünür sonucu, şekil çizelgesine tam oturmayan gövdelerdir: hatlar ölçülü biçimde serbesttir, iki pipo arasındaki ölçü farkı katalogdan değil elden gelir. Pipolar bu yönüyle, şekil dağarcığı henüz yerleşmemişken üretilmiş erken dönem Danimarka okulu işlerine benzetilir.

Mimarlıktan Pipo Tezgâhına

Wibowo'yu bu işe merak kadar zorunluluk itmiştir. Anlatıldığına göre yıllardır pipo içmesine karşın geniş bir koleksiyonu yoktu; gündelik kullandığı, bir antikacıdan aldığı eski bir Peterson onarılamayacak biçimde yanınca (burnout) yerine koyacak pipo arayışına girdi. Endonezya'da pipo lüks eşya sayıldığından, hazır bir pipo edinmek yerine kendi yapmayı denemenin daha ulaşılabilir olduğunu gördü. İlk denemesinde aldığı yedi ham funda kökü (briar) bloğundan birkaç ay sonunda yalnızca üç kullanılabilir billiard çıkarabildiği aktarılır.

Bu aşamada yerel yapımcı çevresiyle kurduğu bağ belirleyici oldu. İleri düzey alet ve teknik bilgisini büyük ölçüde Karim Pipes'ın yapımcısı Abdul Karim'den edindiği kayıtlıdır. Wibowo bugün Caxra Pipe'tan Deden Hendan Durahman, Edy Bima ve Wandi Riyadi gibi adlarla birlikte, 21. yüzyılda belirginleşen Endonezya artisan çevresi içinde anılır. Tam zamanlı geçişi 2020'ye denk gelir; aktarıldığına göre salgın koşullarında çalıştığı gayrimenkul şirketinin kapanması bu kararı hızlandırmıştır.

Şekiller ve Malzemeler

Yuvarlak hatlı aile, Wibowo'nun ağırlık verdiği alandır: elma (apple), yumurta (egg) ve domates (tomato) biçimleri hem kavraması kolay olduğu hem de ısıyı daha geniş bir yüzeye yaydığı için öne çıkar. Bunların yanında çağdaş artisan dağarcığının blowfish ve fugu gibi tanıdık şekillerini de işler. Etkilendiği adlar arasında Karim'in yanı sıra Tom Eltang, Hiroyuki Tokutomi, Bo Nordh ve Mihail Revyagin sayılır.

Gövdeler briardan, ağızlıklar ebonitten yapılır; ürün kayıtlarında İspanyol briarı işlenmiş örnekler öne çıkar. Aksan olarak sıklıkla bambu sap kullanılır; boynuz aksanlı ve morta gövdeli örnekler de kayıtlara geçmiştir. Yüzey işlemlerinde hem düz cilalı hem rustike edilmiş bitişler görülür.