Morta (Bataklık Meşesi)

Morta, turbalığa ya da nehir yatağına gömülüp binlerce yıl oksijensiz ortamda kalmış, taşıllaşmanın (fosilleşmenin) ilk evresindeki meşe odunudur. Bataklık meşesi (bog oak) olarak da bilinir; Balkanlar'da ise "abonos" adıyla anılır. Kaynaklar gömülü kalma süresini farklı aralıklarla verir; tipik olarak 2.000-6.000 yıllık gövdelerden söz edilir. Funda kökü (briar) ve lüle taşının yanında az rastlanan, ancak kendine özgü nitelikleriyle saygın bir yer edinmiş bir pipo haznesi malzemesidir.

Oluşumu ve Özellikleri

Bataklığın asidik ve oksijensiz ortamı, gömülü gövdeyi çürümekten korur. Bu uzun bekleyiş sırasında meşenin tanenleri sudaki demir mineralleriyle tepkimeye girer ve odun giderek koyulaşır; en bilinen renk siyah olsa da bakır ve altın tonlarında morta bloklarına da rastlanır. Binlerce yıl süren bu doğal "yıkanma", tanen, reçine ve benzeri maddeleri odundan büyük ölçüde uzaklaştırır. Bu yüzden morta tada karşı bütünüyle nötr kabul edilir; briarın kullanıma katabileceği odunsu tatlar mortada bulunmaz.

Üretici verilerine göre yüzde onu aşabilen mineral içeriği, hazneyi yanmaya karşı olağanüstü dirençli kılar. Gözenekli ve düşük yoğunluklu yapısı ise nemi ve yoğuşmayı çok iyi emer; bu nedenle morta pipolar genellikle hafiftir.