Bertram

Bertram, Washington'da üç kuşak boyunca pipo yapmış, kapanışından sonra da adı koleksiyonculuk çevrelerinde anılmayı sürdüren bir Amerikan atölyesidir. Ailenin kökeni, Almanya'dan gelen ve yüzyılın başında başkentte pipoculuğa başlayan Bertram Goldmann'a dayandırılır; işletmenin bugün bilinen adı ve düzeni ise 1927'de Sydney Bertram Goldman'ın kurduğu Bertram Pipe Shop ile ortaya çıkmıştır. Dükkân ömrü boyunca 14. Cadde çevresinde kalmış, 1947'de aynı cadde üzerinde yeni bir binaya geçmiştir.

Damga ve derece sistemi

Bertram pipolarında marka adı sapın yanına el yazısını andıran harflerle, hemen altına da "WASHINGTON D.C." ibaresi vurulur; şekil numarası çoğunlukla sapın alt yüzünde yer alır. Kalite ayrımı onar onar ilerleyen bir sayı dizisiyle belirtilirdi: 10, 20, 30, 40 ve devamı. Dizide yukarı çıkıldıkça daha temiz damarlı, daha seçkin bir kütük anlaşılırdı. Koleksiyoncular bu sıralamayı, elindeki pipoyu markanın kendi ölçeğine yerleştirmenin en pratik yolu sayar. Karşılaşılan örneklerin çoğu, dönemin Amerikan zevkine uygun biçimde sade billiard ve benzeri klasik biçimlerdir.

Gövdeler ithal briyar kütüğünden işlenir, ağızlık ve bilezik tarafında kehribardan gümüşe uzanan malzemeler kullanılırdı; bu tercihlerin genel çerçevesi için ağızlık malzemeleri maddesine bakılabilir. Talep bir noktadan sonra atölyenin kendi kapasitesini aştığı için dışarıdan tedarik edilen pipolar da marka adıyla satılmıştır; dolayısıyla Bertram damgası tek başına, pipanın Washington'daki tezgâhta bitirildiğinin kanıtı sayılmaz.

Başkentin müşteri çevresi

Atölyeyi benzerlerinden ayıran asıl unsur, bulunduğu şehirdi. Siyasetin ve diplomasinin merkezinde çalışmak, defterlere alışılmadık adlar geçirdi: Douglas MacArthur, oyuncular Edward G. Robinson ve Red Skelton bunlar arasında sayılır; Franklin D. Roosevelt'in de dükkândan sigara ağızlığı ısmarladığı aktarılır. Yerel basına dayanan bir anlatıya göre dükkânın kendi tütün harmanı, Sovyet elçiliği aracılığıyla Joseph Stalin'e de gönderilmiştir. Bu çevre, markaya zamanla "ulusun pipo yapımcısı" sıfatını kazandırdı. 1947'deki taşınmanın ardından üretim bölümünde savaş gazilerinin istihdam edilmesi de dükkânın şehirdeki itibarını pekiştiren ayrıntılardandır.

Yangın ve kapanış

İşin seyri 1960'ların sonunda değişti. Martin Luther King Jr. suikastının ardından Nisan 1968'de şehirde çıkan olaylar sırasında bina yağmalandı ve ateşe verildi. Büyük ölçüde çalışanların çabasıyla üretim bir süre daha sürdürüldüyse de atölye eski düzenini kuramadı. Aile, Eylül 1977'de pipo yapımını tümüyle bırakma kararı aldı; bina da başka bir işletmeye satıldı.

Marka bugün yalnızca ikinci el dolaşımda görünür. Estate pipo meraklıları için Bertram, Amerika'da şehir ölçeğinde kurulmuş atölye geleneğinin izlenebildiği sayılı adlardan biridir.