Bjarne

Bjarne, Danimarkalı Bjarne Nielsen'in (1941-2008) 1973'te Kopenhag'da kurduğu pipo markasıdır. Marka, tek bir tezgâhın imzası olmaktan çok bir toplama ve dağıtma düzeniydi: Nielsen'in seçtiği Danimarkalı yontucuların işleri ortak bir damga altında bir araya getirilir, oradan yurt dışı pazarlarına gönderilirdi. Bu yüzden Nielsen'in adı, Danimarka okulu pipolarının ustalarından çok, o pipoları uluslararası dolaşıma sokan aracılarından biri olarak anılır.

Bakanlıktan pipo işine

Kayıtlara göre Nielsen'in pipoyla ilişkisi on altı yaşında başlamış, ilk pipolarını da o yıllarda kendi kullanımı için yapmıştır. Meslek hayatının ilk bölümü ise tezgâhtan uzakta geçti: Kopenhag'da işletme öğrenimi gördükten sonra Danimarka Dışişleri Bakanlığı'nda, ihracat yapan firmaların yurt dışı bağlantılarını kurmakla görevlendirildi. Bu iş onu 1960'ların serbest biçim (freehand) pipo talebiyle doğrudan karşı karşıya bıraktı; Danimarka atölyelerinin kapasitesi gelen isteği karşılamaya yetmiyordu. Nielsen boşluğu kendi yaptığı pipolarla doldurmayı denedi ve aldığı sipariş kısa sürede memuriyetle bir arada yürütülemeyecek hacme ulaştı. 1973'te bakanlıktan ayrılıp işi tam zamanlı sürdürme kararı aldı.

Atölye düzeni ve ustalar

Üretimin, satışın ve tahsilatın tek kişiyle yürümeyeceği anlaşılınca Nielsen yanına yontucu almaya başladı. İlk kadronun bir bölümü, o yıllarda kalabalık bir ekip çalıştıran Preben Holm atölyesinden ayrılan adlardan oluştu; 1990'ların başında yedi yontucunun çalıştığı aktarılır. Bjarne pipolarında yontanın adı damgalanmadığı için hangi işin kime ait olduğu ancak derece ve üslup üzerinden tahmin edilir. Yüksek dereceli funda kökü (briyar) bloklarla çalışan adlar arasında Tonni Nielsen ile Ph. Vigen sayılır; kayıtlarda Ole Bandholm da anılır. Çok sayıda üretilen uygun hattın büyük bölümü ise "Johs" imzasıyla bilinen Mogens Johansen'in elinden çıkmıştır.

Damgalar ve dereceler

Hatlar arasındaki ayrım, marka adının yazılış biçiminden okunur: standart üretim yalnızca "Bjarne" damgası taşır, üst dereceler ise "Bjarne Nielsen" olarak damgalanır ve harflerle derecelendirilirdi. Harf ölçeğinin kapsamı konusunda kaynaklar birleşmez; damga derlemelerinin bir bölümü A'dan D'ye uzanan kısa bir dizi verirken, bir bölümü en üstte AX'in yer aldığı ve alfabede J'ye kadar inen daha uzun bir sıralama aktarır. Markanın ikinci adı olarak Viking damgası da kayıtlara geçmiştir.

Pazarlar ve markanın sonu

İlk yıllarda üretimin tamamı Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderildi. 1970'lerin sonunda Frankfurt'taki pipo fuarına katılmasıyla Almanya ikinci bir pazar olarak açıldı; ancak Alman alıcıların beklentisi serbest biçimden yana değil klasik kalıplardan yanaydı, bu yüzden geleneksel şekillerden oluşan ayrı bir hat kuruldu. Bu hat tuttu ve Almanya uzun süre markanın en çok satış yapılan pazarı olarak kaldı. 1990'lara gelindiğinde pipolar otuzu aşkın ülkede bulunuyor, Nielsen yılın yarısından çoğunu satıcılar ve içicilerle görüşerek yollarda geçiriyordu. Katalogda, alışılmış ölçülerin çok üstünde yapılan "Giant" adlı bir dizi de yer alıyordu.

Kayıtlara göre Nielsen, Şubat 2008'de altmış altı yaşındayken geçirdiği kalp krizi sonucu öldü. İşi devralacak kimse çıkmadığından marka da kurucusuyla birlikte sona erdi; Bjarne adıyla yeni pipo üretilmedi. Adını taşıyan birkaç pipo tütünü harmanının, Almanya'daki bir üreticide yapılmayı sürdürdüğü aktarılır.