Chacom

Chacom, Fransa'nın Jura dağlarındaki Saint-Claude yöresinde üretilen ve adını kurucu ailelerin soyadlarının ilk hecelerinden (CHApuis ve COMoy) alan pipo markasıdır. Chapuis ve Comoy ailelerinin 1922'de resmîleşen ortaklığına — Chapuis-Comoy şirketine — dayanan marka, günümüzde Fransız pipo ekolünün en tanınmış temsilcilerinden sayılır ve bölgenin yüz elli yılı aşkın pipo geleneğini sürdüren az sayıdaki fabrikadan biri olarak bilinir.

İki ailenin ortak tarihi

Şirketin resmî tarihçesine göre Comoy ailesi 1825'ten beri Saint-Claude yöresinde pipo üretiyordu; ilk pipolar şimşir ağacından yapılıyordu ve aynı tarihçe, alıcılar arasında Napolyon ordusunu da sayar. 1856'da funda kökünün (briyar) pipo malzemesi olarak keşfi bölgenin kaderini değiştirdi: Saint-Claude kısa sürede dünyanın pipo başkenti hâline geldi. Bu dönüşümün ayrıntıları Briyar Devrimi ve Saint-Claude maddesinde anlatılır.

Markanın adını taşıyan Henry Comoy 1850'de doğdu. 1870 Fransa-Prusya Savaşı'nda esir düşerek İsviçre'de tutulan Henri Comoy, burada kuzenleri olan Chapuis ailesiyle gelecekteki ortaklığın temelini attı. 1879'da ustalarıyla birlikte Londra'ya yerleşerek H. Comoy & Co. firmasını kurdu; bu kuruluş zamanla Comoy's of London adıyla İngiliz pipo sanayisinin öncüleri arasına girdi. İki ailenin ortaklığı 1922'de resmîleşti ve Saint-Claude fabrikası Chapuis-Comoy & Cie adını aldı. Henri Comoy 1924'te öldüğünde iki fabrikanın yönetimi oğulları Paul ile Adrien'e geçti; kuzenleri Emile ve Louis Chapuis de bu yönetimin içindeydi. Böylece şirket ikinci kuşağa aile içinden devredilmiş oldu.

Markanın doğuşu ve buhran yılları

Chacom adı 1928'de ortaya çıktı. Londra fabrikası artık kendi piposunu ürettiğinden, Saint-Claude üretimine ayrı bir kimlik kazandırmak amacıyla iki soyadının ilk hecelerinden türetilen bu marka yaratıldı. Böylece aynı aile ağacından, Manş'ın iki yakasında iki kardeş marka doğmuş oldu: Londra'da Comoy's, Saint-Claude'da Chacom. Marka tanıtımlarında sık geçen 1825 tarihi ise şirketin değil aile geleneğinin başlangıcıdır; şirket 1922'de, marka 1928'de kurulmuştur.

1929'da başlayan dünya ekonomik buhranını atlatmak için şirket 1932'de öteki üreticilerle La Bruyère adı altında birleşti; şirket tarihçesine göre 450 çalışanıyla bu yapı, dönemin dünyadaki en büyük pipo kuruluşuydu. Chacom markasının kazandığı ağırlık nedeniyle şirket 1957'de yeniden Chapuis-Comoy & Cie adına döndü.

Kuruluşundan 1939'a kadar Chacom yalnızca Fransa, Belçika ve İsviçre'de satıldı. Bunun nedeni ticari değil ailevîdir: aynı şekilleri ve aynı kaliteyi paylaşan Comoy pipolarıyla doğrudan rekabete girmemek gözetiliyordu. Bu kısıt İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra kalktı; şirket tarihçesine göre Chacom 1945'te tam ticari serbestliğe kavuştu ve yenilenmiş bir seri yelpazesiyle çıkış yaptı. 1946'da Fransa ve Belçika'nın önde gelen markası sayılıyordu; izleyen iki yıl içinde İskandinavya, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri pazarlarına açıldı. 1965'te Japonya'da adıyla satılan ilk Fransız pipo markası oldu.

Yönetim değişiklikleri ve tasarım serileri

1964'te Adrien Comoy'un ölümüyle Londra'nın başına oğlu Pierre geçti. 1971'de şirket Comoy's of London'dan bağımsızlığını geri kazandı ve Pierre Comoy'un ikinci dereceden kuzeni Yves Grenard, Chapuis-Comoy'un yönetimini üstlendi; aynı tarihte H. Comoy pipolarının Fransa'daki satış hakkı da şirkete geçti. Bu ayrılıktan sonra Chacom kendi tasarım çizgisini kurmaya yöneldi.

Bu yönelimin ilk adımı 1978'de bağımsız freehand ustası Pierre Morel ile atıldı. Morel'in Chacom için tümüyle elde biçimlendirdiği seri Grand Cru adını aldı; Naja ve "Fleur de Bruyère" adlı serbest biçimler de onun eseridir. Morel 1987'de tam zamanlı olarak şirkete katıldı, 2009'daki emekliliğinin ardından da Grand Cru pipolarını yapmayı sürdürdü. Kayıtlara göre 2007'de Fransa'nın zanaatta verdiği en yüksek unvan olan Meilleur Ouvrier de France ile onurlandırılmıştır.

Şirket 1994'te, üç yıl önce fabrikası kapanan Ropp'u bünyesine kattı; aynı yıllarda Jeantet, Vuillard ve Jean Lacroix gibi Saint-Claude markalarının hakları da aynı çatı altında toplandı. 1996'da tasarımcı Claude Robin ile birlikte geliştirilen Volute, markanın ilk "tasarım piposu" kabul edilir; ikinci sürümü 1998'de çıktı. 1997'de Rusya'ya ihraç edilen ilk Fransız piposu Chacom oldu, 2002'de Çin pazarına girildi. 1999'da meslek birliğinin tasarımcılarla yürüttüğü ortak çalışmadan Pastel koleksiyonu ile Hedo ve Cyclade modelleri doğdu. Yves Grenard 2001'de, her yıl yeni bir şekil eklenmesi düşünülen Millenium serisini tasarladı; 2003'te Erwin Van Handenhoven imzalı, siyah ya da sedef kakmalı bir tasarım çizgisi eklendi.

Günümüzde Chacom

Yves Grenard'ı 2007'de tasarım eğitimi almış oğlu Antoine Grenard izledi; Grenard ailesi Comoy soyunun devamıdır. Antoine Grenard'ın imzasını taşıyan Monza, markanın klasik biçimlerden ayrılan çağdaş modelleri arasında anılır. Şirket 2013'te Fransa'nın köklü zanaat bilgisini yaşatan işletmelere verdiği "Yaşayan Miras İşletmesi" (Entreprise du Patrimoine Vivant) sertifikasını aldı. Yüzyılı aşkın süre Saint-Claude'un Faubourg semtinde çalışan atölye 2016'da, Saint-Claude'a komşu Villard-Saint-Sauveur'a taşındı; fabrika burada ziyarete açık bir pipo müzesiyle aynı çatı altında toplandı.

Bugün 35 ülkeye ihracat yapan Chacom, Saint-Claude geleneğini sürdüren bir fabrika markasıdır; bu üretim anlayışının zanaatkâr üretiminden farkı Artisan Pipo ve Fabrika Piposu maddesinde ele alınır. Aynı kökten doğan Chacom ile Comoy's of London'ın hikâyesi, İngiliz ve Fransız pipo sanayilerinin ne denli iç içe geçtiğinin en iyi örneklerinden kabul edilir.