Dura Pipes (Dura Semjaniv)

Dura Pipes, İsveçli yapımcı Dura Semjaniv'in (ö. 2008) ülkenin güneyinde tek başına yürüttüğü atölyenin adıdır. Semjaniv zanaata bir pipo tezgâhından değil, tütün tezgâhının arkasından gelmiştir: Malmö'de bir tütüncü dükkânı işletirken müşterilerin pipolarını onarmayı öğrenmiş, oradan kendi pipolarını yapmaya geçmiştir. Sınırlı yıllık üretimi ve klasik ölçülere bağlı biçim dili, adını daha çok koleksiyoncu çevrelerinde duyurmuştur; pipoları "Dura Sweden" damgasını taşır.

Onarım Tezgâhından Yapımcılığa

Malmö'de 1905'te açılmış Pip-Larsson adlı köklü bir tütüncü dükkânı vardı; Semjaniv burayı 1985'te satın aldı. Dükkânın eski sahibi Olle Jonsson'un sürdürdüğü onarım hizmetine o da sahip çıktı, gerekli aletleri edinip işi Jonsson'dan öğrendi. Onarımla geçen birkaç yıl onu kendi pipolarını yapmaya yöneltti. Bir müşterisinin yönlendirmesiyle Malmö'nün Limhamn semtinde çalışan usta Arne Ljung'a ulaştı; Ljung o sırada seksenini aşmıştı ve Semjaniv ondan hem funda kökü (briar) blokları hem de işin temellerini aldı. İki yapımcı arasında kurulan yakınlık, Ljung'un ölümünün ardından atölyesindeki aletlerin ve klasik biçim çizimleriyle dolu beş klasörün Semjaniv'e geçmesiyle sonuçlandı; kayıtlara göre bu çizimlerde bulldog ailesi belirgin bir ağırlık taşıyordu.

Damga, Malzeme ve Üslup

Pipoların damgası her zaman aynı metni taşır: "Dura Sweden" ve iki haneli yıl. Damganın biçimi ise üç dönem gösterir: önce dairesel bir damga, ardından düz satır hâlinde bir damga kullanılmış, 2004 dolayında edinilen özel bir damgalama tezgâhıyla düz satırın altına İsveç'in üç taç (tre kronor) arması eklenmiştir. Bu tezgâhın Danimarkalı usta Tom Eltang'dan alındığı ve baskı derinliği ayarlanabildiği için damganın sonraki cilalamalarda silinmediği aktarılır. Damganın briarın sert ve çoğunlukla yuvarlak yüzeyine düzgün oturması, pipo yapımcılığında bilinen bir güçlüktür.

Semjaniv sapta ve ağızlıkta sık sık başka malzemeler kullanırdı; bambu, şimşir ve boynuz bunların başında gelir. Yeterli kalitede bambu bulmak 2000'li yıllarda güçleştiğinden yıllara yetecek bir stok biriktirmişti. Kayıtlara göre yılda yetmiş beş dolayında pipo tamamlıyor, işlerinin önemli bölümü Almanya, Avusturya, İtalya, Japonya ve ABD gibi ülkelere gidiyordu. Üslubu klasik ölçülerden kopmayan, buna karşılık alışılmış kalıpların dışına çıkmaktan çekinmeyen bir çizgide sayılır.

Arlöv, Lund ve Atölyenin Sonu

Semjaniv 1995'te dükkânı elden çıkardı; yeni sahibi tütüncülüğü sürdürmediği için Pip-Larsson bir hediyelik eşya dükkânına dönüştü. Tezgâhını Arlöv'deki evine taşıdı ve kiler ölçüsündeki küçük bir odayı atölye olarak kullandı. 2003'te ailesiyle birlikte Lund'a taşınınca bu odanın yerini müştemilattaki genişçe bir bölüm aldı. O yıllarda İsveç'te pipo yapan usta sayısı beş kadardı ve bunların ikisi Lund'da, birbirine yürüme mesafesinde çalışıyordu: Semjaniv ve Bengt Carlson.

Kayıtlara göre İsveç Pipo Kulübü'nün (Svenska Pipklubben) kurucu üyeleri arasında da yer alan Semjaniv 19 Ocak 2008'de hayatını kaybetti. Atölye onunla birlikte kapandığı için Dura adı bugün yalnızca ikinci el dolaşımdaki parçalar üzerinden anılmaktadır.