Former

Former, Danimarkalı pipo ustası Hans Jonny Nielsen'in hem lakabı hem de markasıdır. Ad, çocukluk yıllarında akranlarının onu dönemin İngiliz komedyeni George Formby'ye benzetmesinden doğmuş, "Formby" söylene söylene "Former" biçimine yerleşmiştir. Danca "former" sözcüğünün "biçimler" anlamına gelmesi ise sonradan fark edilen bir rastlantıdır. 1941 doğumlu usta tezgâh başına on beş yaşında geçti; altmış yılı aşan çalışma geçmişiyle Danimarka okulu geleneğinin yaşayan halkalarından biri sayılır.

Onarım tezgâhından ustabaşılığa

Mesleğe girişi 1950'lerin ortasında, Kopenhag'da Poul Rasmussen'in onarım dükkânında oldu; kimi kaynaklar bu dükkânı Suhrs Pibereparation adıyla anar. Buradaki iki yıl boyunca eline her markadan ve her durumda pipo geçti. Sökülüp yeniden kurulan örnekler, farklı üreticilerin iç ölçülerini, delik hizalarını ve tipik zaaflarını tanıtan bir okul yerine geçti.

Rasmussen'in yanından ayrıldıktan sonra geçimini bir makine atölyesinde sağladı; boş saatlerinde de W. Ø. Larsen'den ayrılıp kendi üretimini kuran Sven Knudsen'e yarı zamanlı yardım etti. On altı aylık askerlik hizmetinin ardından Rasmussen'in aracılığıyla Larsen'in atölye müdürü Svend Bang'la tanıştı ve 1962'de, yirmi bir yaşındayken bu kadroya alındı. Bang, altı yıl sonra kendi adını taşıyan S. Bang atölyesini kuracak kişiydi.

Larsen'de geçen on yıl, mesleğinin belirleyici dönemi oldu. Katalogdaki şekilleri ölçüsünden sapmadan elde üretmeyi, Larsen modellerini ezbere bilen Knudsen'in gösterdiği yoldan ilerleyerek öğrendi. Zamanla ustabaşılığa yükseldi; kalite denetimi, yeni oymacıların yetiştirilmesi ve pipoların derecelendirilmesi ona bağlandı. Aynı çatı altında Poul Ilsted, Teddy Knudsen, Tonni Nielsen ve Jess Chonowitsch çalıştı; oymacı sayısı kaynaklarda on yedi ile on dokuz arasında verilir.

Kendi adıyla üretim

Larsen yıllarında evine küçük bir tezgâh kurmuş, mesai dışında kendi biçimlerini denemeye başlamıştı. Bu tezgâh, beklenmedik bir siparişle asıl işlevini kazandı: Emil Chonowitsch ile oğlu Jess, Japonya'dan gelen talebi karşılayamayınca aylık on beş pipoluk bir bölümü ona devretti. Gelen işler karşılık bulunca sipariş sayısı büyüdü ve 1972'de Larsen'den ayrılarak yalnızca kendi damgasıyla üretmeye başladı. Alman tütüncüleri de devreye girince üç yıl içinde kapasitesi doldu.

İsviçre yılları ve Bentley

1986'da İsviçre'nin Kleinlützel köyündeki eski Bru-Bu fabrikasını yenileme ve orada üst kademe bir seri geliştirme işi önerildi. Ortaya çıkan seriye İngilizce bir ad, Bentley verildi; pipolar "Bentley Former's Design" ibaresiyle işaretlendi. İsviçre dönemi yaklaşık on yıl sürdü; eşi Daniela ile de bu fabrikada tanıştı. Sonrasında fabrikanın makineleri satın alınıp Almanya'ya, Elbe kıyısındaki Lauenburg'a taşındı ve Bentley üretimi bir süre Dan Pipe bünyesinde sürdürüldü. Taşınma tarihi kaynaklarda 1993 ile 1997 arasında değişir. Usta bu dönemin ardından makinelerle birlikte Danimarka'ya döndü; kayıtlara göre el işi pipolarının yanı sıra bu makine yapımı seriyi bir süre daha çıkarmayı sürdürdü.

Damga ve üslup

Bütün pipolar "FORMER" ve "MADE IN DENMARK" damgasını taşır. Bunlara üretimin iki kolunu ayıran "HANDMADE" ya da "FREEHAND" ibaresi eşlik eder; ikincisi, ustanın kütüğün damarına göre biçimlediği serbest biçim işlerini karşılar. Erken dönem damgalarının el yazısı harflerle atıldığı, 1980'lerin ortasından sonra blok harflere geçildiği belirtilir.

Ağızlıkta (stem) kimi işlerde akrilik, kimi işlerde Alman vulkaniti kullanılır; bilezik ve süslemede gümüş, ahşap ve boynuz tercih edilir. Yıllandırılmış funda kökünün (briyar) kütük hâlinde elle seçilmesi ve delik ölçülerine gösterilen titizlik, Former imzalı pipoların ayırt edici yanı kabul edilir.