GoedeWaagen

GoedeWaagen, Hollanda'nın Gouda kentinde kurulan ve iki yüzyıldan uzun süre önce pipo imalatıyla başlayan bir seramik işletmesidir. Adı bugün daha çok süs seramiğiyle anılsa da firmanın çıkış noktası kil pipoydu; markanın pipo meraklıları arasındaki ünü ise geç dönemde ürettiği çift cidarlı gövdelere dayanır.

Loncadan fabrikaya

Firmanın başlangıç tarihi olarak 1 Ocak 1779 kabul edilir; Dirck GoedeWaagen'in Gouda pipocular loncasında usta belgesini aldığı gündür bu. Şirket sonraki iki yüzyıl boyunca kuruluş yılı olarak hep bu tarihi andı. Ailenin ilk atölyesinin Keizerstraat'ta çalıştığı ve işin birkaç kuşak aynı adreste sürdükten sonra taşındığı, ayrıca sonraki kuşaklarda Gouda'nın köklü pipocu hanelerinden De Jong ailesiyle evlilik yoluyla akrabalık kurulduğu aktarılır; bu ayrıntıların ikisi de bağımsız kayıtlarla doğrulanabilmiş değildir.

İşin fabrika ölçeğine büyümesi 1853'te başladı. O yıl ailenin genç kuşağından Pieter ve Tobias GoedeWaagen, kökeni 17. yüzyıla uzanan "De Star" çömlekçiliğini satın aldı; bugünkü şirketin doğrudan atası bu tesistir. Böylece kil pipoya çanak çömlek üretimi de eklendi. Anlatıldığına göre 1880 dolayında Pieter'in oğlu Aart, daha geniş bir model yelpazesi için babasını ikna etmiş ve P. GoedeWaagen & Zoon bu amaçla kurulmuştur. Yüzyılın sonuna gelindiğinde katalogda yüzlerce biçim vardı ve satışlar Hollanda sınırlarının çok ötesine ulaşmıştı. Yer darlığı yüzünden 1909'da Jaagpad'daki yeni tesise geçildi; şirketin kraliyet unvanını hangi yılda aldığı ise kaynaklarda netleşmez.

Kil pipodan seramiğe

Yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde şirket, başka seramik işletmelerini bünyesine katarak ürün yelpazesini genişletti. Bunların en önemlisi, Amsterdam'daki "De Distel" fabrikasının 1922-1923 yıllarında devralınmasıdır; bu alımla birlikte firma dekorlu ve elle boyanmış seramik üretme bilgisini de edindi. 1930'lara gelindiğinde Koninklijke Goedewaagen adı Hollanda seramiğinin başlıca markalarından biri sayılıyordu. Yine de pipo hattı bırakılmadı: geleneksel kil pipo biçimleri ve insan başı, hayvan figürü gibi figürlü haznelerle sürdürüldü. Bu üretimin genel arka planı Kil Pipoların Kısa Tarihi maddesinde ele alınır.

Baronite pipoları

Çift cidarlı seramik hazne, Gouda'nın bir başka firması olan Zenith tarafından ortaya konmuştu; GoedeWaagen de kısa süre içinde aynı düzeneği kendi üretimine uyarladı. Müze kayıtlarına göre şirket bu içi boş cidarlı gövdeyi başta "duplex" diye adlandırmayı düşünmüş, sonra model defterinde bu adı çizip yerine "baronite" yazmıştır. Hat piyasaya "Baronite" adıyla çıktı; dönemin ilanlarında serin, temiz bir içim ve sağlığa uygunluk vurgusuyla tanıtıldı. Bu vurgu bugün geçerli bir iddia değil, çağının pazarlama dili olarak okunmalıdır. Baronite gövdeler çoğunlukla sırlıdır ve üzerlerinde yel değirmeni, kanal manzarası gibi Hollanda temalı dekorlar bulunur.

Şirket 1963'te Drenthe'deki Nieuw-Buinen'de bir şube açtı, 1975'te üretimin tamamını buraya taşıdı. 1982'de iflas etti; ertesi yıl seramik kolu yeni bir şirket olarak yeniden kuruldu. Kraliyet unvanı iflasla birlikte yitirildi ve ancak 2007'de geri alındı. Sonraki dönemde pipo üretimi düzenli bir hat olmaktan çıktı; Hollanda hükümdarlarını konu alan bir dizi gibi ara sıra çıkarılan hatıra pipolarıyla sınırlı kaldı. Firmanın eski kil pipoları, damgaları ve kalıp kayıtlarıyla birlikte kil pipo üreticileri arasında en iyi belgelenmiş örneklerdendir.