Kil Pipo

Kil pipo, beyaz pişen pipo kilinden kalıpla üretilen, haznesi ve sapı tek parça olan pipo türüdür. Tütünün Avrupa'ya girdiği 16. yüzyıl sonundan ucuz sigaranın yaygınlaştığı 19. yüzyıl sonuna kadar kıtanın neredeyse evrensel piposu olarak kaldı. Meyhaneden ev ocağına her yerde kullanılan bu ucuz "halk piposu", yaklaşık üç yüzyıl boyunca pipo hazne malzemeleri arasında rakipsizdi.

Yapım ve Kullanım Özellikleri

Geleneksel üretimde İngiltere'den ya da Köln, Liège ve Rouen çevresinden getirtilen beyaz pişen pipo kili elde fitil hâlinde yuvarlanır, duman kanalı ince bir demir telle açılır, gövde yağlanmış metal kalıpta preslenir, hazne konik bir zımbayla biçimlendirilirdi. Tıraşlanıp damgalanan pipolar 1050 °C'ye varan sıcaklıklarda pişirilirdi. Ustaların topuğa vurduğu damgalar ile 1725-1825 arasında yaygın olan hazne kabartmaları, ürünün imzası işlevi görürdü.

Kilin kullanımdaki en büyük erdemi nötrlüğüdür: malzeme tütüne hiçbir tat katmaz ve hayalet aroma tutmaz; bu yüzden tütün harmancıları deneme kullanımlarında bugün bile kil pipo kullanır. Hazne, yanık delinmesine (burnout) karşı da fiilen dayanıklıdır; kirlenen pipolar fırında yeniden pişirilerek temizlenebilirdi, hatta meyhaneler ortak kullanılan pipoları demir ızgaralarda fırınlayarak hijyen sağlardı. Buna karşılık gövde çok ısınır (kil pipo bu yüzden haznesinden değil sapından tutulur), kullanım kuru ve sıcaktır, pipo da son derece kırılgandır. Avrupa kentlerinin dolgu topraklarında ve nehir yataklarında milyonlarca kırık kil pipo parçası bulunmasının nedeni budur.