Holmgaard (Jens Holmgaard)

Holmgaard, Danimarkalı Jens Holmgaard'ın (1937-2004) geride bıraktığı, sayısı çok az el yapımı pipoya verilen addır. Adın bir marka gibi anılması sonradan yerleşmiş bir yakıştırmadır: Holmgaard hayatı boyunca tek bir pipo satmamış, yaptığı hiçbir gövdeyi kendi adıyla damgalamamıştır. Yine de Danimarka Okulu'nun kurucu ismiyle kurduğu doğrudan ilişki, adının pipo tarihine iliştirilmesine yetmiştir.

Öğretmenlikten tezgâha

Holmgaard'ın 1937'de, Zelanda adasındaki Slagelse'de doğduğu aktarılır. Meslek hayatını ahşap işleri öğretmeni olarak sürdürdü; kayıtlara göre 1976 ile 1993 arasında Stenløse'de bir gençlik okulunda ders verdi. Sanata ve heykele duyduğu ilgi ahşap bilgisiyle birleşince pipo yapımına yönelmesi de beklenmedik olmadı.

Belirleyici olansa bir komşuluk rastlantısıydı. Holmgaard'ın evi ve atölyesi, Danimarka pipoculuğunun kurucu ustası sayılan Sixten Ivarsson'ın çalıştığı yere çok yakındı; anlatılana göre kendi penceresinden Ivarsson'ın atölyesini görebiliyordu. İki usta arasında gelişen arkadaşlık, Holmgaard için gayriresmî bir çıraklığa dönüştü.

1980-1995 dönemi

Holmgaard'ın 1980 ile 1995 arasında Ivarsson'ın yol göstericiliğinde pipo yaptığı bilinir. Bu on beş yıl boyunca ortaya çıkan parçalar hiçbir zaman ticari bir kanala girmedi; anlatılana göre usta kendi adını taşıyan bir damga hazırlatmayı düşünmüş, ama bunu da uygulamaya koymamıştır. Üretimi bitiren, 1990'ların ortasında bozulan sağlığı oldu.

Kalan pipolar, briyar seçimindeki titizlikle ve serbest biçimli (freehand) tasarımlardaki rahatlıkla anılır. Ivarsson etkisi çizgilerde açıkça okunsa da Holmgaard'ın kendine ait bir yorum geliştirdiği kabul edilir.

Bu üretim biçimi, dönemin Danimarka'sında büsbütün alışılmadık değildi. Kopenhag çevresindeki atölyeler, düzenli bir mesleği olan meraklıların usta tezgâhına girip çıkmasına açıktı; ortaya çıkan işlerin bir bölümü hiçbir zaman piyasaya ulaşmadan el değiştirdi. Holmgaard bu kayıt tutulmayan çevrenin belgelenebilmiş birkaç adından biri sayılır.

Pipoların sonraki yolculuğu

Jens Holmgaard 2004'te öldü. Anlatılana göre geride kalan pipoları kardeşi topladı ve ne yapılacağını danışmak için Sixten Ivarsson'ın oğlu Lars Ivarsson'a başvurdu. Onun yönlendirmesiyle bütün, İsveç'te Scandinavian Pipes'ı yürüten Per Billhäll'e ulaştı; parçalar bu yolla koleksiyonculara dağıldı.

Bugün Holmgaard pipoları, hem sayıca azlıkları hem de Danimarka pipoculuğunun kurucu kuşağıyla kurdukları doğrudan bağ nedeniyle merak konusu sayılır. Damga taşımadıkları için kimliklendirilmeleri büyük ölçüde sahiplik geçmişine, yani parçanın hangi elden geçtiğinin belgelenmesine dayanır. Bu da Holmgaard'ı, serbest biçimli Danimarka pipoculuğunun kayıt dışı kalmış kollarından biri hâline getirir.