top of page
< Back

İki Erken Dunhill: 'DAMAGED' Damgası ve Eşit Hizalı DUNHILL/LONDON

Two Early Dunhills, John C. Loring'in Dunhill damgaları üzerine kaleme aldığı kısa yazılardan birinin başlığıdır. Yazı, markanın kırmızıya çalan düz cilalı bitişini taşıyan iki küçük Bruyere piponun damga kaydını tutar: biri 1921 tarihli 31 numaralı billiard, diğeri 53 numaralı dörtte üç eğik (3/4 bent) bir gövde. Pipoları anılmaya değer kılan gövdeleri değil, üzerlerindeki iki aykırı damgadır; biri firmanın kusurlu gövdeleri nasıl elden çıkardığına, diğeri tarihlendirmenin ne kadar ince ayrıntıya dayandığına tanıklık eder.

Eşit hizalı DUNHILL/LONDON

53 numaralı gövdenin farkı sap yazısının dizilişindedir. Olağan düzende uzun "DUNHILL" satırının altına daha kısa ve ortalanmış bir "LONDON" gelir; bu pipoda ise iki satır eşit uzunlukta ve tam alt alta vurulmuştur. Damga tipolojisiyle uğraşan kaynaklar biçimin 1918'in son aylarında kullanıma girdiğinde birleşir, ne kadar sürdüğünde ayrılır. Loring aralığı 20 Ekim 1918 ile 2 Ocak 1919 arasına, yani iki buçuk aya sıkıştırır; yaygın tarihlendirme kılavuzları ise aynı dizilişin 1919 Mayısı'nın ortasına dek kullanıldığını, damganın ancak o tarihte yeniden kazındığını söyler. Karşılaştırma için Dunhill Patent Damgaları ve Tarihlendirme maddesine bakılabilir.

Bu ölçüde dar bir aralığın bilinebilmesi başlı başına şaşırtıcıdır, çünkü firmanın erken dönem kayıtlarının büyük bölümü 1941'de Londra'daki mağazanın bombalanmasıyla yok olmuştur; savaş yıllarının markaya etkisi İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Dunhill maddesinde ele alınır. Geriye kalan belgeler ikincildir; en çok anılanı, 1920'lerin başında dükkân görevlilerinin bir önceki on yılın pipolarını tarihlendirmek için elinin altında tuttuğu küçük bir karttır.

"DAMAGED" damgası ve fallings

31 numaralı billiard'ın sapının iki yanında dönemin eksiksiz Dunhill damga takımı bulunur; buna karşılık sapın altına ayrıca "DAMAGED" ibaresi ve indirimli bir tutar vurulmuştur. Aktarıldığına göre bu tutar, aynı yılların olağan perakende düzeyinin epeyce altında kalıyordu.

Damganın açıklaması üretimdeki bir değişikliktir. Firma 1920'ye kadar gövdelerin çoğunu Fransa'da kabaca torna edilmiş ve derecelendirilmiş hâlde alıp yalnızca son işlemleri Londra'da yapıyordu; bu tarihte kütüğü baştan sona kendisi işlemeye başladı. Sonuç, kullanılabilir olmakla birlikte firmanın ölçüsünü tutturamayan bir gövde yığınıydı. Dunhill terminolojisinde bunlar "fallings" diye anılır. 1922'de kurulan Parker Pipe Co. tam da bu gövdeleri ayrı bir adla piyasaya sürüp "Dunhill" yazısını korumak için doğdu. Söz konusu billiard, o çözüm bulunmadan önceki aradönemin kaydıdır: kusur gizlenmemiş, damgayla ilan edilmiştir. Kusurun çoğunlukla kum lekesi gibi yüzey hatalarından ibaret kaldığı, dolgu içermediği aktarılır. Pipoda İngiliz patent damgası bulunması ise parçanın ihracata değil Londra'daki mağazaya ayrıldığına işaret eder.

"Grup 3" nitelemesi üzerine

Her iki gövde de küçüktür ve koleksiyoncu dilinde "grup 3" sayılır. Grup numarası damgalarda ilk kez 1951'de göründüğü için, bu kadar eski pipolar için kullanılan böyle bir ölçü adı geriye dönük bir yaklaştırmadır. Numaraların bugünkü okunma biçimi Dunhill Şekil Numaraları (Shapes List) maddesinde, markanın genel tarihçesi ise Dunhill (White Spot) maddesinde ele alınır.

bottom of page