Ivan Holst Nielsen

Ivan Holst Nielsen, Danimarka'nın elde pipo yapımıyla anılan kuşağı içinde 1960'ların sonundan 1970'lerin ortasına dek üretim yapmış bir ustadır. Onu çağdaşlarından ayıran nokta, yaptığı biçimler kadar üretim çizgisindeki kopukluktur: on yılı aşkın bir dönemin ardından tezgâhtan çekilmiş, adı ancak otuz yılı geçen bir aradan sonra yeniden anılmaya başlamıştır. Damga ve marka kayıtlarına göre üretime yaklaşık 2008'de dönmüş, bu ikinci dönemde atölyesini Güney Jutland'daki Bredebro'da kurmuştur.

Kesinti ve dönüş

Aranın nedeni, ustanın kendi anlatımında 1970'lerin ortasındaki petrol krizine bağlanır. Anlatısına göre kriz pipo fiyatlarını hızla aşağı çekmiş, o da işçilikten ödün verip fiyat üzerinden yarışmak yerine ürettiğini piyasaya sunmayı bırakmayı seçmiştir. Bu tercihin bir yan sonucu, makine ve takımların elden çıkarılmamış olmasıdır; dolayısıyla dönüş sıfırdan bir kuruluş değil, duran bir atölyenin yeniden çalıştırılması biçiminde gerçekleşmiştir. Kararın gerekçesi olarak internetin yapımcı ile meraklı arasındaki aracıları ortadan kaldırması gösterilir. Bağımsız kayıtlar bu gerekçeleri değil, yalnızca uzun aranın ve 2008 dolaylarındaki dönüşün kendisini doğrulamaktadır. Ustanın doğum yılı, ilk atölyesini kurduğu kesin tarih ve sonraki durumu erişilebilir kayıtlarda yer almaz; bu yüzden hayat çizgisi ancak iki üretim dönemi üzerinden kabaca çizilebilmektedir.

Kopenhag yılları ve gezici çıraklık

Ustanın ilk yıllarına dair bilgiler tek bir anlatıya, kendi beyanına dayanır ve bağımsız kaynakta karşılığı bulunamamıştır. Buna göre okulunu bitirdikten sonra dizgicilik eğitimi almış, pipoyla ilgisi boş zaman uğraşı olarak başlamış, ilk denemelerini pipo dükkânlarından edindiği hazır hobi bloklarıyla yapmıştır. Aynı anlatıda 1967-1969 arasında Kopenhag'da geçirdiği iki yıl belirleyici sayılır; kentin vitrinlerinde gördüğü Sixten Ivarsson, Emil Chonowitsch, W. Ø. Larsen, Poul Rasmussen ve Poul Hansen imzalı yeni biçimler kendi arayışının çıkış noktası olmuştur. Yaptığı pipolarla W. Ø. Larsen atölyesine başvurup işe girdiğini, izleyen yıllarda tek bir tezgâha bağlanmak yerine dönemin farklı atölyelerinde çalışmayı yeğlediğini belirtir. Yanında çalıştığını söylediği isimler arasında Hans Nielsen (Former), Teddy Knudsen, S. Bang ortaklarından Per Hansen, Poul Ilsted ve Tonni Nielsen anılır. Yaklaşık on yıl başkalarının yanında çalıştıktan sonra kendi atölyesini açmıştır.

"Hand Made" damgasının karşılığı

Nielsen'in damgası sadedir ve iddiasını doğrudan koyar: sağ yanda daire içinde ustanın tam adı, alt yüzde "Hand Made" ve "In Denmark" ibareleri. Ustanın kendi tarifinde bu ibarenin pratikteki karşılığı, işin hemen her aşamasının tezgâhta elle yürütülmesidir. Briyar blokta kaba biçim elle kesilir; hazne, ağızlık yuvası (mortise) ve duman kanalı elle delinir. Ağızlıklar hazır kalıptan değil masif ebonitten biçimlendirilir. Zımpara aşamasında makine kullanılmaz, yüzey kabadan inceye elle çekilir. Biçimi belirleyen ölçüt olarak bloktaki damar gösterilir: lüle damarın yönüne göre kurulur, böylece damar ile biçim aynı yüzeyde buluşur. Bu tutum, Danimarka okulu içinde Sixten Ivarsson'a bağlanan çizginin sürdürülmesi sayılır: seri kalıba değil tek tek bloğa bakan, biçimi malzemenin kendisinden çıkaran bir yaklaşımdır. Damga tek başına tarih vermediği için, eldeki bir piponun hangi döneme ait olduğunu belirlemek çoğu zaman ancak geldiği koleksiyonun kaydıyla mümkün olur.