JS Pipes (Joel Shapiro)

JS Pipes, Amerikalı pipo yapımcısı Joel Shapiro'nun Kaliforniya'daki Rancho Cordova'da yürüttüğü küçük ölçekli el yapımı briar pipo tezgâhının adıdır. Tezgâhın ne zaman kurulduğu kayıtlarda geçmez; adının duyulduğu dönem 2000'li yıllardır. Shapiro bu yıllarda az sayıda pipo bitirmiş ve bunları aracı kullanmadan kendi internet sayfası üzerinden duyurmuştur. Tezgâh bugün faal değildir, ancak faaliyetin tam olarak hangi tarihte sona erdiği bilinmemektedir.

Yapım Anlayışı

Tezgâhın en çok anılan yanı, kusur dolgusuna başvurulmamasıdır. Briar gövdede çıkan çatlak ya da kum cebi macunla gizlenmez; pipo, ağacın kendi kusurlarıyla birlikte teslim edilir. Bu tercih, hem elde kalan örneklerin gözlenmesinden hem de yapımcının kendi tanıtım metninden bilinmektedir. Boyama alkol esaslı boyalarla yapılmış, üzerine yalnızca ince bir karnauba cilası çekilmiştir; yapımcı bu yöntemin ahşabın gözeneklerini kapatmadığını, dolayısıyla içimi etkilemediğini savunmuştur. Kullanılan briarın nereden geldiği (Yunanistan, İtalya gibi), ağızlığın malzemesi ve varsa sap uzatması her pipo için ayrıca kayda geçirilmiştir. Ağızlıklarda ebonit, lucite ve cumberland görülür.

Biçimler ve Damga

Günümüze ulaşan örnekler, tezgâhın klasik kalıplarla serbest oyma, yani freehand çizgi arasında gidip geldiğini gösterir. Restorasyon yazılarında ele alınan pipolar arasında poker gövdeli, bambu sap takılmış bir örnek ayrıntılı biçimde tarif edilmiştir: bambu, gövdeye metal bir dişle gömme oturtulmuş, duman yolunun iki ucuna da paslanmaz çelik boru geçirilmiştir. Böyle bir çözüm, kanalın kesitini bambunun düzensiz iç yapısına rağmen sabit tutmaya yarar ve tezgâhın işin teknik yanına verdiği ağırlığı örnekler.

Damga olarak kâsenin altına vurulan JSP harfleri kullanılmıştır. Harflerin yanında kimi örneklerde tek haneli bir sayı, kimilerinde dört haneli bir sayı bulunur. İkinci el kayıtlarında dört haneli sayının yılı ve o yıl içindeki sırayı verdiği yorumu yapılmıştır; bu yorum satıcı notlarından öteye gitmez, yapımcıya dayanan bir numaralandırma açıklaması bilinmemektedir.

Tokmaklar

Tezgâhın pipo dışındaki tek ürünü, sertağaçtan elde torna edilen tütün tokmaklarıdır. Bu tokmaklarda taban düz değil eğik kesilmiştir; eğik yüz, tütünü bastırırken ortada küçük bir tepecik bırakır ve korun sönmeden tutulmasına yardımcı olduğu söylenir. Tokmakların istek üzerine değişik ölçülerde, kimi zaman egzotik ağaçlardan da yapıldığı kayıtlıdır.