Kittner

Kittner, Bremenli usta Günter Kittner'in (1927 doğumlu) kendi adıyla imzaladığı Alman el yapımı pipo markasıdır. Kittner, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya'da serbest biçimli, yani tek tek elde biçimlenen pipolar üreten ilk isimlerden sayılır. Tezgâhı hiçbir zaman fabrikaya dönüşmedi; toplam üretimi birkaç yüz parçayla sınırlı kaldı ve pipoların büyük bölümü Almanya içinde koleksiyoncu eline geçti.

Tezgâhın kuruluşu

Kittner'in pipoyla tanışması gençlik yıllarına dayanır; anlatılana göre on altı yaşındayken babasından bir pipo almış, savaş yıllarında bunu yitirmiştir. Savaş esareti sırasında eline geçen bir ağaç parçasını yontup ilk piposunu kendisinin yaptığı da aynı anlatıya dayanır. Savaştan sonra hassas mekanikçi olarak çalıştı; bu meslek, sonraki yıllarda ihtiyaç duyacağı ölçü disiplinini ve alet kullanma alışkanlığını beraberinde getirdi.

Tezgâh önce onarım işiyle açıldı. Başkalarının pipolarını elden geçirirken biçim ve gövde oranları üzerine edindiği bilgi, 1960'ların sonunda kendi parçalarını üretmeye başlamasıyla sonuçlandı. Kittner işi hiçbir zaman tek geçim kaynağı hâline getirmedi; ekonomik olarak bağımsız kalması, ticari baskı duymadan yalnızca beğendiği kütükle çalışmasına imkân verdi.

Üslup ve işçilik

Kittner'in tanınmasını sağlayan biçim ailesi, kalıba değil kütüğün damarına ve ustanın kararına göre gelişen gövdeleriyle freehand anlayışıdır. Kullandığı briyar kütüklerinin İtalya'dan getirildiği aktarılır. Yüzeylerin çoğu düz bırakılıp açık kahverengiden koyu kızıl kahverengiye uzanan tonlarda boyanmış, kumlama ve rustikleme yerine damarın kendi çizgisi öne çıkarılmıştır. Süslemelerde kemik, gümüş ve fildişi gibi malzemeler kullandı; bu parçaların işçiliği pipoların ayırt edici yanlarından biri kabul edilir.

Damga çoğu örnekte Kittner / Bremen okunur ve ağızlık kökünün sol yanına gömülmüş 14 ayar altın baklava biçimli bir kakmayla birlikte gelir. Kittner'in pipolarında filtre yatağı açılmaması da tezgâhın bilinen bir tercihidir.

Bağlantılar ve miras

Küçük ölçekli çalışmasına rağmen Kittner'in adı Almanya dışında da duyuldu. Kayıtlara göre dönemin İskandinav ustalarıyla, bu arada Sixten Ivarsson ve Bo Nordh ile tanışıklığı vardı; freehand anlayışının Danimarka Okulu üzerinden yayıldığı yıllarda Alman tezgâhının bu akıma erken bir karşılık verdiği söylenebilir. Müşterileri arasında Almanya'nın eski federal şansölyesi Helmut Schmidt'in de bulunduğu aktarılır; bu bilgi bağımsız olarak doğrulanmış değildir.

Aktarılana göre Kittner tezgâhı 1984'te bıraktı ve o tarihe kadar ürettiği pipo sayısı beş yüzü aşmadı; her iki rakam da tek bir kaynağa dayanır. Üretimin sınırlı kalması, imzalı parçaları Alman koleksiyonculuğunda aranan örnekler hâline getirmiştir. Ustanın doksan yaşına yaklaşmışken Bremen'de öldüğü bildirilir; ölüm yılı kaynaklarda açıkça verilmez.