Kriswill
Kriswill, Danimarka'nın Jutland yarımadasındaki Kolding kentinde kurulmuş, 1960'lar ve 1970'ler boyunca ülkenin en büyük iki pipo fabrikasından biri sayılan markadır. Kadro büyüklüğü ve üretim hacmiyle dönemin öteki devi Stanwell ile birlikte anılır; iki ad, özellikle ihracat pazarlarında birbirinin başlıca rakibiydi.
Ad, damga ve künye
Yeni fabrikanın ürünleri ilk kez "Kriswell" damgasıyla raflara çıktığında Stanwell bu adı kendi markasına fazla yakın buldu. İki taraf arasındaki uzlaşma tek bir harfin değişmesiyle sonuçlandı ve marka bugün bilinen "Kriswill" biçimini aldı. Ağızlığa (stem) vurulan stilize pusula gülü de aynı dönemde yerleşti; damga, kurucunun denizcilik geçmişine yapılan bir göndermedir. Markanın kataloglarında ayrıca "Kriswork Briar Trading" ticaret adı ile Danimarka sarayının tedarikçisi olunduğunu belirten bir ibare yer alır; bu ibare resmî kayıtlarla ayrıca doğrulanmış değildir.
Kolding'de bir fabrika
Markayı kuran Karl Robert Kris, pipoculuğa geçmeden önce A.P. Møller denizcilik şirketinde mühendisti. Anlatıldığına göre funda kökü (briyar) ile ilk kez bu görevi sırasında, bir liman sevkiyatında karşılaştı. Savaş sonrasında denizcilik işinin daralması onu yeni bir alan aramaya itti; 1947'de memleketi Kolding'de birkaç kişilik bir atölye açtı. İlk yılların üretimi iç pazara gitti ve pipolar Kriswill adını değil, başka bir markayı taşıdı. Talep büyüyünce 1950'lerin ortasında kent dışında yeni bir tesis yapıldı; asıl büyüme ve ihracat bu fabrikayla geldi.
Tasarım çizgisi ve model hatları
Kriswill'in itibarı, fabrika ölçeğinde çalışırken tasarımı ciddiye almasından gelir. İlk modelleri yerel bir mimar çizdi; sonraki yıllarda İsveçli Prens Sigvard Bernadotte ile Danimarkalı Acton Bjørn'ün ortak tasarım bürosu markaya kendi serilerini hazırladı. Bu pipolar "Bernadotte designed" ibaresiyle anılır ve markayı, tasarımcı imzasını seri üretime taşıyan Danimarka okulu anlayışının ihracat kanadına yerleştirir.
Katalogda ayrışan başlıca hatlar şunlardır:
Golden Clipper: Küçük, hafif ve ölçülü biçimler; ağırlıklı olarak Avrupa pazarına yönelikti.
Chief: İri pipo isteyen Amerikan alıcı için hazırlanan, buna karşın boyutuna oranla hafif kalan seri.
Danish Clipper, Saga, Count, Comfort: Biçim ve donanım tercihlerine göre ayrılan öteki hatlar.
Danish Crown ve Navigator: Kriswill üretimi oldukları bilinen, kayıtlara göre ana hatların ölçütlerini tutturamayan gövdelerin değerlendirildiği ikincil adlar.
Fabrikanın kapanışı
Karl Robert Kris 1966'da öldü; işletme ailede kaldı ve kayıtlara göre oğlu Jens Kris 1975'e dek yöneticiliği sürdürdü. 1970'ler pipo sanayisi için her yerde olduğu gibi Danimarka'da da çetin geçti: Talep gerilerken maliyetler ve ücretler hızla arttı, el işçiliğinin düzeyini fiyata yansıtmadan korumak güçleşti. Yönetim değişikliğinin ardından şirket uzun süre dayanamadı. Kayıtlara göre marka adı ve model serileri Norveç'teki Lillehammer fabrikasına satıldı, makineler ise Nørding tarafından devralındı. Lillehammer'deki üretim de birkaç yıl içinde durdu. 1980'lerde İspanya'daki Iberica de Pipas fabrikasında bir süre Kriswill adıyla pipo yapıldıysa da bu pipolar özgün üretimle yalnızca ad ortaklığı taşır.