Lars Ivarsson

Lars Ivarsson (1944 dolayı - 11 Şubat 2018), Danimarkalı pipo ustası Sixten Ivarsson'un oğlu ve el yapımı pipo geleneğinin ikinci kuşak temsilcisidir. Danimarka okulu denen çizgide adı, babasından devraldığı yöntemleri ölçü ve oran düzeyinde sıkılaştırmasıyla anılır; sap kesiti, hazne kenarının dönüşü, hava kanalının sürekliliği gibi bugün sıradan görünen ayrıntıların bir bölümünün kaynağı ona bağlanır.

Atölyede yetişmek

Doğum yılı kayıtlara açıkça geçmemiştir; ölümünde yetmiş üç yaşında olması ile 1996'da elli bir yaşında gösterilmesi birlikte 1944-45'i işaret eder. Çocukluğu babasının Kopenhag'daki tezgâhının yanında geçti ve harçlığını orada ufak işler görerek çıkardı. Bu işlerin kaç yaşında başladığı kaynaklarda ayrışır: bir anlatıda sekiz, Ivarsson'un kendi sözlerine dayanan başka bir anlatıda on iki yaş verilir. 1969'da Kopenhag Üniversitesi'nde işletme öğrenimini bitirdi, ama tezgâhı bırakmadı. 1960'ların sonunda atölyede üç kişi çalışıyordu: Sixten, Lars ve o sırada Sixten'in yanına giren Jess Chonowitsch. Chonowitsch 1970'te kendi atölyesini kurmak üzere ayrılınca bu düzen dağıldı.

Lars ilerleyen yıllarda kırsalda yaşamayı yeğledi. 1990'ların ortasında Kopenhag'a yaklaşık yüz kilometre uzaklıkta, kıyıda bir ev alıp atölyesini evin bitişiğine kurdu; Danimarkalı ustaları listeleyen kayıtlarda adresi Nykøbing olarak geçer. Aynı dönemde yıllık üretimi yetmiş pipo dolayında verilir.

Ölçü, oran ve biçim

Etkisi tek tek pipolardan çok ölçü kararlarında görülür. Sapın kesitini yuvarlaktan çıkarıp damla biçimine getirmesi, sonraki kuşaklarda yaygın bir çözüm hâline geldi. Şişkin ve asimetrik gövdesiyle bilinen blowfish biçiminin de ona ait olduğu kabul edilir; bu atıf, fikrin akvaryumundaki bir balığa bakarken doğduğunu söyleyen tek bir ikinci el anlatıya dayanır. Biçimin zorluğu, funda kökünün (briyar) damar yönüyle gövdenin şişkin yüzeylerini aynı blokta buluşturmayı gerektirmesindedir.

Teknik tarafta üzerinde durduğu ölçü hava kanalıydı: kanalın lüle dibinden ağızlık ucuna kadar aynı kesitte ve daralmasız sürmesi gerektiğini savunurdu. Bu kesitin baştan sona 4 milimetre tutulduğu aktarılır; rakam ikinci elden verildiği için kesin sayılmaz. Ağızlıklarını Almanya'dan getirttiği sert kauçuktan (ebonit) elde keserdi. Funda kökünün yaşı konusundaki yaygın kanıya katılmaz, yüz yıllık ahşap söylentisini açıkça reddederdi; kullandığı blokların çoğunun bir ile beş yıl arasında dinlendirilmiş olduğunu, aşırı kurumuş ahşabınsa işlemeyi zorlaştırdığını söylerdi. Kumlamayı da kendi atölyesinde, yalnızca bu iş için aldığı fırında yapardı.

Damgalar

Ivarsson pipolarında damga, halka biçiminde dizilmiş "an Ivarsson product" ibaresidir. Lars'ın aktardığına göre bu ibareyi vurma hakkı yalnızca babasına, kendisine ve Chonowitsch'e aitti. Ustayı ayırt etmek için Lars'ın pipolarına "L", Sixten'inkilere güneş işareti vurulurdu. Çoğu pipoda yapım yılı ve o yıl içindeki sıra numarası da bulunur; 24/1970 damgası, 1970'te yapılan yirmi dördüncü pipoyu gösterir. Bunların dışında, kendi ölçütlerine göre kusursuz bulduğu pipolara ayrı bir balık damgası vururdu; bu damgayı taşıyan pipo sayısının 1990'ların ortasına kadar otuz beş dolayında kaldığı aktarılır. Chonowitsch aynı amaçla kuş damgası kullanmıştır.

Çevresi, ailesi ve etkisi

1960'ların Kopenhag atölyesi İskandinav pipoculuğunun uğrak yeriydi; İsveçli Bo Nordh buraya yöntem öğrenmek için gelmiş, aradaki dostluk yıllarca sürmüştür. Aynı çevreden geçen Jørn Micke'nin adı ise daha çok Japonya'da bilinir. Ivarsson pipoları 1970'lerden sonra Amerikalı koleksiyonculara neredeyse hiç ulaşmadı; üretimin büyük bölümünün Japonya'ya gittiği aktarılır. İki kızından küçüğü Nanna Ivarsson (d. 5 Nisan 1974) on sekiz yaşında Kopenhag'a gidip dedesi Sixten'in yanında çalıştı, tasarım öğreniminin ardından babasının tezgâhına döndü ve ailenin üçüncü kuşak yapımcısı oldu.

Lars Ivarsson uzun bir kanser döneminin ardından 11 Şubat 2018'de yetmiş üç yaşında öldü; eşi Annette ile kızları Nanna ve Camilla'yı geride bıraktı. Adı bugün, artisan pipo yapımında yerleşmiş ölçü ve yüzey alışkanlıklarını belirleyen birkaç isimden biri olarak anılmaktadır.