LHS (L&H Stern)

LHS, yirminci yüzyılın ilk yarısında Brooklyn'de üretim yapan L&H Stern firmasının pipo markasıdır. Ad, firmayı kuran iki kardeşin baş harflerinden gelir: Ludwig ve Hugo Stern. Marka, el yapımı tekil pipolarla değil, geniş bir derece ve model yelpazesini toptancı ağı üzerinden ülkeye yaymakla tanındı. Amerikan seri üretim geleneğinin, briyar ticaretinin savaş yıllarında yaşadığı sarsıntının en açık okunabildiği markalarından biridir.

Kuruluş ve Brooklyn atölyesi

Ludwig Stern'in pipo imalatçılığı kayıtlara göre 1893'e kadar uzanır. Kardeşi Hugo ile birlikte işi yeniden düzenleyip 1911'de ortak bir fabrika açtılar; firma L&H Stern Smoking Pipes & Holders adıyla anıldı. Üretim, Brooklyn'de Pearl ve Water sokaklarının kesiştiği köşedeki altı katlı bir binaya taşındı. Manhattan Köprüsü'nün hemen dibindeki bu konum tesadüf değildi: dönemin toptan tütüncülük düzeninde alıcılar sipariş vermeden önce fabrikayı yerinde görmek isterdi ve iki köprünün arasında kalan adres, şehir dışından gelen tüccarlar için kolay ulaşılır bir noktaydı.

Firmanın ayırt edici yanı, işin neredeyse tamamını tek çatı altında toplamasıydı: ahşap işleme, ağızlık üretimi ve gümüş ile diğer madenî bilezikler aynı binada hazırlanıyordu. Briyarın yanında başka ağaçlardan gövdeler de üretildi. Ağızlık tarafında firmanın kullandığı malzemelerden biri Redmanol'dü; Lawrence V. Redman'ın 1913'te Chicago'da kurduğu şirketin adını taşıyan bu fenol reçinesi, berrak kehribar rengiyle gerçek kehribarın ilk ciddi sanayi ikamesi sayılır. Ağızlık malzemeleri tarihinde bu geçiş, doğal reçineden sentetiğe kayışın dönüm noktalarındandır.

Dereceler ve seriler

LHS, tek bir kalite düzeyi yerine basamaklı bir derece dizisiyle çalıştı. Aktarıldığına göre 1944 tarihli bir dergi listesinde markanın sekiz derecesi sıralanmıştı: en üstte Sterncrest Ultrafine, ardından Sterncrest 14K ve Sterncrest Sterling; orta basamakta Certified Purex ile Select Grain; alt basamakta Silvercrest, Superfine Purex ve Sculpted Purex. Aynı yılın kataloğunda Barrister, Marwyn, Park Lane, Radmanol ve Warwick adlı hatlar da yer alır. Geç dönem Sterncrest örneklerinin bir bölümü gümüş bilezikli, bir bölümü ise 14 ayar altın bilezikliydi.

Firmanın adının doğrudan görünmediği daha mütevazı hatlar da vardı; Leader ve New Art adları bu tür ürünlerle ilişkilendirilir. LHS ayrıca Amerikan üniversitelerinin mezuniyet piposu geleneğine de ürün verdi; College Class Pipes kapsamında değerlendirilen 1954 tarihli bir Yale sınıf piposu bilinen örneklerdendir.

Savaş yılları ve damgalar

Marka, İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerikan askerine pipo sağlayan başlıca üreticilerden biri oldu. Aynı modelin savaştan önce, savaş sırasında ve sonrasında üretilmiş örnekleri bulunduğu için marka, malzeme kıtlığının bir atölyeye ne yaptığını adım adım gösterir. Ayrımı yapmanın en pratik yolu damgalardır. Savaş öncesi pipolarda "Real Briar Root" veya kısaca "Briar Root" ibaresi görülür. Akdeniz'den gelen kök sevkiyatı savaşla birlikte kesilince LHS de birçok Amerikan üreticisi gibi yerli ağaca döndü; o yılların gövdelerinde çoğu zaman malzemeye dair hiçbir damga yoktur, çünkü ortada övünülecek bir menşe kalmamıştı. Barıştan sonra kalıba giren "Imported Briar" ibaresi ise bir tür geri dönüş ilanıdır. Aynı sarsıntının sektör genelindeki izleri, briyar ticaretinin unutulan üreticileri başlığı altında da görülebilir.

Firmanın üretimi 1960 dolaylarında sona erdi. Bugün LHS pipoları, Amerikan orta sınıf briyarının savaş öncesi ve sonrası dönemlerini karşılaştırmaya elverişli olmaları nedeniyle koleksiyoncular arasında düzenli olarak ele alınır.