Ma Colombe

Ma Colombe, Fransız usta Jean Masson'ın işlerini kendi soyadı yerine bu adla imzaladığı tek kişilik pipo atölyesidir. Kayıtlara göre 13 Şubat 1934 doğumlu olan Masson pipo yapımına 1970'te başlamış, markayı ise ancak 1991'de kurmuştur. Ma Colombe bu yüzden yeni bir atölyeden çok, yirmi yıllık bir birikimin ada kavuşmuş hâli sayılır.

Ustadan ustaya öğrenilen zanaat

Masson'ın ilk mesleği pipoculukla ilgisizdi: lehim işçiliğinden gelmiş, ahşap işlemeyi sonradan, kendinden önceki ustaların yanında öğrenmişti. Anlatılana göre pipo yapımına başladığının ertesi yıl Jules Guichon'un klasik şekiller üzerine çalışan atölyesine geçti; klasik biçimlerin ölçülerini Guichon'dan, oyma işini ise Denis Vincent'ten öğrendi. Bu ikili eğitim, markanın sonraki üretim çizgisini açıklar: bir yanda ölçüsü tutan klasikler, öbür yanda serbest ve figüratif işler.

Oyma kâseler ve serbest biçimler

Ma Colombe'un ayırt edici işi, doğal cilalı oyma kâselerdir. Masson'ın bu alandaki yöntemi, bir modeli baştan sona elde bitirip sonrakileri pantografla çoğaltmak olmuştur. Pantograf, bir şablonu izleyen kolun hareketini kesici uca aktaran kopyalama tezgâhıdır; ilk parça ağır bir emek isterken tekrarları makul bir sürede vermesi, tek kişilik bir atölyede figüratif işi sürdürülebilir kılar. En çok bilinen figürleri arasında Georges Brassens, Cyrano de Bergerac ve Galler Prensi Charles portreleri sayılır.

Atölyenin ikinci damarı, çoğu plato tepeli freehand biçimlerdir. Plato, funda kökünün toprağa en yakın, damarı sık ve düzensiz olan dış yüzeyidir; kâsenin tepesinde işlenmemiş bırakıldığında her pipoya kendine özgü bir doku kazandırır. Bu parçalarda damarın büyük ölçüde dikey aktığı, kütük olarak da Fas kaynaklı briyar tercih edildiği belirtilir. Masson'ın pipolarının çoğunda, yoğuşan nikotini toplamak üzere tasarlanmış küçük bir hazne bulunur; ustanın ısrarla savunduğu bu ayrıntı, markanın teknik imzası hâline gelmiştir.

Üretim ölçeği

Fransa'da pipoculuğun toplandığı Saint-Claude merkezli fabrika geleneğinin aksine Ma Colombe hep tek elde kaldı. Yıllık üretimin oyma klasikler ve freehand'ler dâhil 250 ile 1000 arasında değiştiği aktarılır. Masson'ın işlerini aracıya bırakmayıp doğrudan kendisi ulaştırmayı yeğlediği de aktarılır; bu tercih, markanın Fransa dışında görece az tanınmasının başlıca sebebi sayılır. Ma Colombe adına dair bir açıklama kaynaklarda geçmez ve markanın son yıllardaki durumu belirsizdir; elimizdeki kayıtlar üretimi 2010'ların ortasına kadar izleyebiliyor.