MeerschaumStore (MeerQueen)

MeerschaumStore, Eskişehir'de üretim yapan bir Türk lüle taşı piposu işletmesidir. Pipolarını MeerQueen markasıyla adlandırır; camianın hafızasına ise 1999'da açtığı satış sitesinin adıyla girmiştir. Başvuru kaynaklarında ad zaman zaman "MeershcumStore Inc." gibi harfi düşmüş biçimlerde geçer. Yapı, tek ustanın tezgâhına değil, kadrodaki oymacıların işlerini tek marka altında toplayan bir atölye düzenine dayanır.

Kuruluş yılı ve kayıtlardaki çelişki

İşletmenin kendi anlatımına göre atölye 1963'te Uzkesici soyadlı bir aile büyüğü tarafından kurulmuştur. Şirket bu tarihi kendi yayınlarında "Est. 63" ibaresiyle tutarlı biçimde kullanır; perakendeci tanıtımlarında da 2013'te ellinci yılın anıldığı belirtilir. İki ayrı iz aynı yılda buluşur, ancak kuruluş tarihi ticaret sicili gibi resmî bir kayıtla doğrulanabilmiş değildir.

Buna karşılık José Manuel Lopes'in derlemesine dayanan Pipedia kaydı, kuruluşu 1908'e ve doğrudan Bahadır Baykal'a bağlar; işin sonra oğlu Kural'a geçtiğini yazar. Ne bu tarih ne de bu sıralama başka bir kaynakta doğrulanabilmiştir; Baykal, şirketin kurucusu değil bugünkü yöneticisi olarak anılmaktadır. "Kural" adının Türk lüle taşı ticaretinde bir oymacı damgası olarak var olduğu, estate pipo kataloglarında bu imzayı taşıyan parçaların listelenmesinden anlaşılır; damganın söz konusu kayıtla ilişkisi ise belirsizdir. Kaynaklar çeliştiği için burada 1963 esas alınmış, 1908 doğrulanmamış bilgi sayılmıştır.

Atölye ve ustalar

Şirket on iki oymacıyla çalıştığını belirtir; resmî sitesinde bunlardan altısını usta oymacı olarak anar: Tekin Gök, İsmail Bağlan, Ramazan Bağlan, Medet Kara, Mehmet Başsav ve Salim Şener. Perakendeci tanıtımlarına göre kadronun başında Tekin Gök bulunur ve en üst kademe parçalar onun elinden çıkar. İşletmeyi bir süredir, aynı tanıtımlarda mühendislik fiziği eğitimi aldığı belirtilen Bahadır "Cem" Baykal yönetmektedir.

Bu düzen, artisan atölyesi ile fabrika üretimi arasında bir yerde durur: pipolar elde yontulur ve yontan ustanın imzasını taşır, ama marka kimliği tek bir kişinin üslubuna değil kadronun bütününe dayanır. Hammadde, yüzyıllardır Eskişehir lüle taşı oymacılığını besleyen yörenin blok taşıdır; işletme, kırıntı taşın bağlayıcıyla preslenmesiyle elde edilen malzemeyle çalışmadığını bildirir.

Ürün düzeni ve erişim

Pipolar Silver, Gold ve Diamond adlı üç kademeye ayrılır. Ayrım, hem ham taşın hem de işçiliğin altı üzerinden puanlandığı bir ölçeğe dayanır; en üst kademe "6/6" olarak gösterilir. Yapımda geleneksel vidalı dişin yerine, funda kökü (briyar) pipolarında yaygınlaşan teflon geçmeli bağlantı ve akrilik ağızlık kullanılır; istendiğinde 9 milimetrelik filtre yuvası açılır. Bitmiş pipo, üst üste birkaç kat doğal balmumuyla doyurulur. Serilerin ayrıntısı ve oyma dağarcığı MeerQueen maddesinde ele alınır.

İşletme, yüz seksenden fazla ülkeye ulaştığını ve lüle taşı gövde için ömür boyu garanti verdiğini bildirir. Bu beyanlar bağımsız olarak denetlenmiş değildir; yine de MeerschaumStore, Türk lüle taşı üretiminin dışarıya açılan en eski internet adreslerinden biri sayılır.