Mountbatten

Mountbatten, Londra'daki Charatan atölyesiyle ilişkilendirilen bir pipo markasıdır. Bugün yalnızca ikinci el piyasada, çoğu da onarım gören örnekler olarak karşımıza çıkar. Marka için ayrı bir kuruluş ya da kapanış tarihi kayıtlara geçmemiştir; hakkında bilinenlerin neredeyse tamamı, elde kalan pipoların damgalarından ve koleksiyoncu yazışmalarından derlenmiştir.

Charatan'ın yan adları

Büyük atölyelerin, ana hatlarının dışında kalan üretimi başka adlarla piyasaya vermesi İngiliz pipo sanayiinde alışılmış bir uygulamaydı. Charatan da bu yola başvuran kuruluşlardandır; İngiliz haklarını devraldığı Ben Wade adı bu işlevi gören markalardan biri sayılır. Mountbatten uzun süre aynı kümeye, yani "Charatan'ın ikinci kalitesi" başlığına yerleştirilmiştir.

Camianın diline yerleşmiş biçimiyle ikinci kalite, malzemesinde ya da işçiliğinde bir kusur taşıdığı için ana markanın adını alamayan pipodur. Mountbatten damgalı gövdelerde bu tür kusurların düzenli biçimde görülmemesi, tanımın markaya tam oturmadığı yönündeki itirazın çıkış noktasıdır.

Çıraklık anlatısı

Yaygınlık kazanan bir başka açıklama, adı Charatan'ın eğitim düzenine bağlar. Bu anlatıya göre Mountbatten'ler kusurlu gövdeler değil, ustaların yanında yetişen çırakların kendi başlarına çalışmaya başladığı dönemde ortaya çıkan pipolardır; ana marka adını taşımaya erken, satılamayacak kadar kötü olmaya da uzaktırlar. Aynı anlatı, çıraklıktan ustalığa geçişin ender olduğunu ve markanın bu yüzden dar bir üretim hacminde kaldığını ileri sürer.

Bu açıklamanın kaynağı, yıllar içinde alıntılana alıntılana yerleşmiş tek bir koleksiyoncu yazısıdır; fabrika kaydı, katalog ya da bağımsız bir belgeyle doğrulanmış değildir. Dolayısıyla kesin bilgi değil, camianın benimsediği bir aktarım olarak okunmalıdır. Elde kalan pipoların işçiliği ve kullanılan briyar ise, en azından üretimin Charatan çevresinde yapıldığı fikriyle çelişmez.

Damgalar ve tanıma

Onarım kayıtlarında iki damga düzeni belgelenmiştir. Bir grupta sap üzerinde yalnızca "MOUNTBATTEN" ve altında "MADE IN ENGLAND" okunur. Diğer grupta marka adının altına "ROYAL" kalite adı eklenmiş, menşe damgası da "MADE IN LONDON ENGLAND" biçiminde vurulmuştur. Hangisinin daha erken olduğu kesin değildir; sıralama şimdilik Charatan damgalarıyla kurulan benzerliğe dayanan bir tahmindir.

Şekil numaraları Charatan'ınkileri andıran üç haneli değerlerdir, ancak numaraların markaya özgü bir listesi bilinmemektedir. Ağızlıklarda hem sert kauçuk (vulkanit) hem de akrilik örneklere rastlanır; tek bir onarım kaydında ağızlıkta "M" harfi biçiminde küçük bir kakma bildirilmiştir, bunun yaygın bir uygulama olup olmadığı bilinmiyor. Ağızlık malzemesinin dönem tayininde nasıl okunduğu için ağızlık malzemeleri maddesine bakılabilir.

Bütün bunlar Mountbatten'i tarihlendirmeyi güçleştirir. Marka için yıl kodu, katalog ya da seri kaydı bilinmediğinden, eldeki tek dayanak damga biçimleri ve gövde işçiliğidir. Londra menşe damgası taşıyan örneklerin İngiltere'de üretilmiş olduğu söylenebilir; bunun ötesinde bir yıl aralığı vermek şimdilik mümkün değildir. Bu belirsizlik, markanın kayıtlardan çok pipoların kendisi üzerinden tanınmasının doğal sonucudur.